مقررات بین المللی

طرح خطر «ایجاد یک هلال شیعی» بعد از دستیابی شیعیان به قدرت در عراقی که عمدتاً تحت سلطۀ اقلیت حاکم سنی مذهب بود را می‌توان، دو دلیل عمده دانست:
الف). دیدگاه اهل سنت درباره زمینه‌های تاریخی پیدایش شیعه و توهم اهدافی مانند ایجاد تفرقه و بر هم زدن اتحاد امّت اسلامی برای شیعیان از سوی سنی مذهبان که نتیجتاً شیعه را گروهی طرد شده باید انگاشت که راه هرگونه دسترسی‌شان به قدرت را باید محدود کرد و آنها باید ناگزیر از پذیرش نظریه سیاسی غالب در اسلام باشند.
ب). اساساً تشیع متهم است که ایدئولوژی و جنبشی غیر عربی است که موالی(غیر عرب‌ها و مخصوصاً ایرانی‌ها) آن‌را ساخته و پرداخته‌اند که قدرت اسلام و عربیّت آنرا به خطر بیاندازند. این اتهام در تاریخ معاصر کشورهای عربی به وضوح دیده می‌شود. در دهه‌های میانی قرن بیستم نظریه‌ پردازان پان‌عرب و ملّی‌گرا در کشورهای عربی مبارزه با شئونات دینی عموماً، و جلوه‌های فکری-عقیدتی شیعه خصوصاً، را در دستور کار خود داشتند؛ اما امروزه با توجه به کم رنگ شدن روح عصبیت‌ در جوامع عرب زبان و ناتوانی جهت مبارزه علنی و آشکار با شیعه به عنوان یک تهدید، از یک سو و قدرت گیری شیعیان عراق از سوی دیگر حاکمان سنی عرب‌زبان منطقه در اولین دهه از قرن بیست‌ویکم برآن داشت که تحت تأثیر کشورهای غربی بویژه ایالات متحده آمریکا، طرح جدیدی موسوم به «هلال شیعی» را کلید زنند؛ این اصطلاح بیشتر از سوی کسانی که در صدد القای خطر شدت یافتن روابط شیعیان عراق با شیعیان خارج از عراق خصوصاً ایران استفاده می‌شود. عبدالله دوم، پادشاه اردن، در کاربردی «شیعه هراسانه» از آن برای بیان تمایلات ایران دوستانه شیعیان عراق استفاده نمود. از دیدگاه مدعیان این پدیده، نفوذ تاریخی ایران بر شیعیان خاورمیانه را عاملی برای اختلال امنیت سیاسی منطقه خاورمیانه می‌دانند، و باورمندان به این اندیشه، به‌شدت بر استفاده از این واژه اصرار دارند. با وجود این پیشینه اندیشمندان اجتماعی تمایل چندانی به استفاده از این واژه ندارند.
جریانهای عمده شیعی این ایده را رد و در برابر آن ایستادگی کردند. هم روحانیون ارشد شیعه در نجف و هم رهبران احزاب اصلی آن، نقشههایی مبنی بر تأسیس حکومت دینی شیعه در عراق را تکذیب کردند. آنها در عوض، به استمرار وحدت عراق، شکلگیری مجلس ملی نمایندگی و تدوین یک قانون اساسی با ویژگیهای اسلامی در عراق تأکید کردند. روحانیون و رهبران شیعه همچنین حقوق همه مذاهب و فرقهها را مورد احترام قرار داده و خواهان تنظیم یک جدول زمانی برای خروج گروههای خارجی از عراق شدند.
دیدگاه جریان‌ها در مورد توسعۀ فرهنگی
حزب الدعوه نظریات و تئوری‌های در همۀ عرصه‌های زندگی دارد. برای مثال، حزب الدعوه نگاه اجتماعی خاصی به تعامل با زن دارد، در حالیکه زن آداب و رسومی را از جامعه به ارث برده است که بر او سنگینی می کند. به این علت، اگر جامعه‌ای زن را انکار کند و تعریف اجتماعی بسته‌ای درباره او داشته باشد زن دست از مطالبات خود برای احقاق حقوقش بر می‌دارد. امّا حزب الدعوه با فرهنگ سازی و پایبندی به احکام دین و با بینش و درک ماهیت تحولات جامعه و جهان، تفاوت‌هایی را که جامعه ایجاد کرده است، از میان برداشت. به این ترتیب زن ایده‌آل حزب الدعوه به مبلغی فرهیخته، دانشمند و پزشک تبدیل و پیشگام فرایند سیاسی شد. در عمق درگیری ها و حوادث بود، به زندان رفت و در این راه هم شهید شد . همچنین درباره شعائر حسینی حزب الدعوه رویکردی خاص دارد. این حزب معتقد است این احساسات به ارث رسیده از این جامعه یا آن جامعه، مشتمل بر مسائل درست و نادرست است. از این رو، به این احساسات در عرصۀ فعالیت‌های اجتماعی عینیت بخشید که در قالب دسته‌های دانشگاهی نمود یافت؛ به گونه‌ای که دانشجویان دانشگاهها با جمعیتی بالغ بر هزاران نفر از زاویۀ معرفتی و فرهنگی و تخصصی، شعائر حسینی را همزمان به عمل و رفتاری تهذیبی و تنویری تبدیل شده است، احیا می‌کنند. اعضای حزب الدعوه به خوبی می‌دانند که نمی‌خواهند تمام ملت عراق را جذب حزب کنند، بلکه میخواهند با همه ملت همکاری کنند و به خصوصیات آنها احترام بگذارند حتی اگر این ملت حزب الدعوه را قبول نداشته باشند یا اسلامی نباشند.
مشی اساسی فعالیتهای مجلس اعلای اسلامی عراق در دوره پس از صدام سیاسی، فرهنگی و عقیدتی میباشد. اگرچه تا زمان سقوط رژیم بعث بر تحرکات نظامی تأکید داشت و در گذشته مبنای نظری عقیدتی آن مبتنی بر نظریه ولایت فقیه بود، اما در شرایط پس از صدام همچون مقتضیات جامعهشناختی عراق و استراتژی هژمونیک آمریکا در آن کشور، رویکرد اساسی مجلس اعلا یا توجه به اکثریت شیعی جمعیت عراق، پیگیری نهادینهسازی فرایندهای دموکراتیک در عراق میباشد؛ چراکه نهادینه شدن ایستارهای دموکراتیک در عراق در مجموع با توجه به اکثریت جمعیتی شیعیان به نفع آنها است.
مجلس اعلای اسلانی عراق اهداف فرهنگی و عقیدتی خود را در عراق از طریق مؤسسه شهید محراب پیگیری میکند و گرایشهای مذهبی خود در مسائل فرهنگی و سیاسی را کماکان به طور نسبی حفظ کرده است.
حزب فضیلت اسلامی در معرفی اهداف خود می‌گوید: «ما معتقدیم که شریعت اسلام همه جنبه‌های زندگی را پوشش می‌دهد ورویکرد یکپارچه‌ای به زندگی دارد.» همچنین در بندی دیگر از مرامنامۀ خود اینگونه می‌گوید: «حزب به چندجانبه گرایی، آزادی‌های فکری و سیاسی معتقد است و دیکتاتوری در تمام اشک ال این اصول را رد می‌کند.»
دیدگاه جریان‌ها در توسعۀ سیاسی
قرائت آیت الله سیستانی از اوضاع جاری در عراق، مبتنی بر دقت و تعمق در اوضاع و بررسی روند حوادث و نتایج آن و سپس نتیجه گیری از این فرایند است. برای مثال، امید ایشان دربارۀ انتخابات، حاصل این باور است که نظام پلورالیسم در نهایت غلبه خواهد کرد و موانع غیر قابل قبول عبوری که اکنون در این مسیر مشاهده میشوند، صرفاً آخرین تلاشهاست که چندان دوامی ندارد و نمیتواند عراق را به وضعت سابق برگرداند. ایشان تنوع و تکثّر وجود گروه‌های مختلف در اداره عراق را ضروری می‌دانند. آیت‌الله سیستانی ضمن ملاقات با رهبران کرد و مسیحی، تأکید کردند که حضور اهل تسنن در دولت به منظور اثر بخشی در اداره عراق جدید، حیاتی است . هم چنین آیت الله سیستانی دربارۀ موضوع مقاومت مسلحانه در مقابل اشغالگران نیز معتقد است که این نوع مقاومت باید به عنوان سلاحی راهبردی در اختبار مردم عراق باشد و نباید آن را هدر داد .حزب الدعوه در معرفی خود اینگونه می‌گوید: «ما در داخل جامعه، یک جنبش و در عمل، یک سازمان و در هر حال مبلغان اسلام هستیم و کار ما دعوت به اسلام است. این حزب با تعیین اهداف سیاسی خود راههای رسیدن به آنها را در چهار مرحله تعیین کرده است: تهیه مقدمات و زمینه مساعد، برخورد و درگیری مستقیم، دریافت قدرت و تثبیت پایه و مبانی آن و ورود به مرحله رهبری و اجرای اصول . برنامه سیاسی حزب الدعوه اسلامی بر ایجاد وحدت همه عراقی‌ها متمرکز شده است، صرف نظر از فرقه و قومیت آنها. این حزب در تلاش است با اقدامات صلح آمیز کشوری دموکراتیک و فدرال ایجاد کند که تابع قوانین و مقررات بین المللی است. حزب برای تامین امنیت شهروندان عراق کار خواهد کرد چراکه امکان پیشرفت دموکراسی و آزادی در عراق موجود است ما در تلاش برای کاهش فقر، بیکاری و تبعیض اجتماعی، تشویق رشد اقتصادی قوی که ثروت عراق را برای رفاه شهروندان خود استفاده کند می‌باشیم. حزب با هدف ایجاد سلامت موثر و صالح و سیستم های آموزش و پرورش، در نتیجه حفاظت از توسعه آینده عراق است. ما خواستار همکاری متقابل با جامعه بین المللی و مشارکت و گفت و گو مسالمت آمیز برای حل و فصل اختلافات و منازعات می‌باشیم.
توسعه و گسترش حزب‌الدعوه در 4 سطح انجام میگیرد:
تشکیلات الدعوه (به این معنا که نظریه الدعوه از سلسله روابط تشکیلاتی منظم برخوردار است؛ نظیر تعیین نوع و شکل ارتباطها و تماس بین هستههای فعال و کنترل مسئولیتها و وظایف و سازماندهی فعاّلیتها و آرایی که از پایین به رهبران میرسد و تنظیم مصوبات و دستورالعملهایی که از کادر رهبری به پایین و پایگاه حزب میرسد. این همان تشکیلات الدعوه و به عبارت دیگر، مکانیسم ها و ابزار های فعالیت داخلی آن است.)
حزب الدعوه (در این بخش از توسعه، همه اعضا برای رسیدن به هدف مشترک و به طور مرحله ای و به تناسب خصوصیات جامعه تلاش میکنند و با تمام تشکیلات و در چارچوب اهداف سیاسی، اجتماعی و نظایر آن ، پیکره حزب الدعوه را میسازند.)
حرکت الدعوه (در این مرحله اشخاصی هستند که ارتباطی با تشکیلات ندارند اما اهداف آن را قبول دارند برای مثال حزب الدعوه به دنبال تحقق عدالت اجتماعی یا به روز کردن اسلام است. ممکن است عدهای دیگر اهدافی مشابه را دنبال کنند، اما در داخل تشکیلات و ساختار حزب نیستند. با این حال این افراد هم در چارچوب حرکت الدعوه جای میگیرند.)
جریان الدعوه (برخی افراد خواه مسیحی یا صائبی به طور کلی از اهداف حزب حمایت و برای تحقق آن تلاش میکنند، زیرا ثمره تحقق این اهداف، عدالت برای آنها به عنوان شهروندی عراقی است. این افراد جزء سطوح سابق نیستند، بلکه جزو جریانی عمودی به نام جریان الدعوه هستند
عمار در آستانه رحلت پدرش در نقش موسسان ائتلاف جدید عراق ظاهر شد. او نیز همانند پدر و عمویش در اوّلین اظهاراتش اعلام کرد که، رفتار احزاب و جریان‌های شیعه نماد اعتدال، خردورزی و عقلانیت بوده و این پیام را داد که مجلس اعلای جدید در عین حفظ حدود تفکر سیاسی خویش، مناسباتی مبتنی بر حفظ منافع و مصالح ملّی عراق، با جریان‌های داخلی و بین‌المللی پیشه خواهد کرد. لذا در دوره جدید نیز نهاد رهبری مجلس اعلا بر طریقی گام خواهد نهد که مراجع دینی آن را ترسیم کرده‌اند.
مقتدی صدر در انتخابات ژانویه 2005 متعهد شد تا برای یک عراق مستقل و متّحد عاری از کنترل بیگانگان تلاش نماید.
حزب فضیلت در عراق دارای گرایشی ملی و هویتی اسلامی است که از شخصیت حقوقی و قانونی برخوردار است این حزب به دنبال دستیابی به اهداف خود از طریق عمل سیاسی برای تشکیل دولت ملی است تا بتواند بوسیلۀ آن مردم عراق را به امید و آرزوهای‌شان، یعنی حفظ حقوق مردم و حمایت از آزادی‌های اساسی مردمی برساند.این حزب باور دارد که در روندی دموکراتیک و با انتقال صلح آمیز قدرت از طریق توسل به صندوق‌های رای، قانون اساسی مورد احترام قرار گرفته و همچنین وحدت و استقلال عراق مورد حفاظت قرار می‌گیرد. حزب به دنبال متقاعد کردن دیگر احزاب در مورد شمولیت دین اسلام درمورد قانون و زندگی است و بر این اعتقاد است که گفتگو و تعامل مثبت در درون سیستم سیاسی خود به خود مردم عراق را متعهد به قانون اساسی نوشته شده می کند .
دیدگاه جریان‌ها در توسعه اقتصادی
جریان‌های شیعی مؤ ثر در قدرت عراق با تمسک به اصول و ارزش‌های دینی و مذهبی خود معتقد به همکاری متقابل در تمام زمینه‌ها برای هماهنگ‌سازی زندگی شهروندان عراقی با توجه به فراهم کردن نیازهای مردم عراق و حل همه مشکلات برای پیشرفت اقتصاد کشور می‌باشند. همچنین این گروه‌ها بر این باورند که فعالیت اقتصادی باید به نگرانی‌های ایمنی در محیط زیست ملی و مطابق با تمام نیازهای یک محیط تمیز و برابر با استانداردهای بین المللی در زمینه محیط زیست و کنترل آلودگی پاسخگو باشد. این موارد از قوانین اساسی اقتصاد عراق می‌باشد.
در زیر به قوانینی که حزب فضیلت آنها را از شهید محمد باقر صدر اقتباس کرده است اشاره می‌شود:
ثروت طبیعی متعلق به مردم عراق است، و افراد برای به دست آوردن حقوق استفاده از آنها را بر اساس فرایند مباشره و مزایده به افراد در محلی خاص واگذار خواهد شد.
ثروت بر اساس کار به دست می‌آید و آن بر اساس عمل مستقیم در واگذاری قابل انتقال به غیر می‌باشد.

]]>

 

Related articles