دانلود پایان نامه

ماده38 دارد.
همچنین در ماده 23 این قانون نیز با رعایت شرایط مقرر در این قانون، متناسب با جرم ارتکابی برای فردی که به حد، قصاص یا مجازات تعزیری از درجه شش تا درجه یک محکوم شده است، مجازاتهای تکمیلیی تعیین نموده است که بند(ز) و(ژ) الزام به یادگیری حرفه، شغل یا کار معین و الزام به تحصیل دارد، که اشاره مستقیمی‌به بحث اصلاح ودرمان مجرمان دارد.
در انگلیس، در سالهای اخیر، در نظام حقوقی بدلیل تغییرات اساسی ای که در قوانین مهم کیفری ایجاد شده، مجازاتهای متنوعی جهت بهبود در کارکرد اصلاحی مجازات ایجاد شده است. در انگلیس مجازاتها مانند دیگر نظام‌های حقوقی از جنبه‌های گوناگون تقسیم بندی می‌شوند؛ اما در اینجا مقصود ما آشنایی با کارکرد اصلاحی کیفرها در این کشور است، غیر از جرایم محدود ذیلبرای دیگر جرایم در حقوق کیفری انگلیس، تنها حداکثر مجازات مقرر میشود و قاضی در خصوص حداقل کیفر از اختیارت زیادی برخوردار است و در تعیین کیفرآزادی عمل خوبی دارد.(همتیار، 46:1390-45)
در این کشور، علاوه بر نقش دادگاه ها در ایجاد و توسعه مقررات حقوق، امر قانونگذاری بر عهده پارلمان می‌باشد، مقررات اصلاح وبازپروری مجرمان(Rehabilitation of Offenders) همواره در حقوق کیفری (Criminal Law) جایگاه ویژه ای داشته است. از جمله در قانونگذاری کیفری1974، 1986، 2002و… موادی از اصلاح ودرمان مجرمان تدوین شده است.
درمنابع اصلی مربوط به حقوق انگلیس مجازاتها را در 4 دسته تقسیم می‌کنند که به نظر نگارنده یکی از آنها از جهت آنکه حکم(نهایی)قاضی است در عرض دیگر مجازاتها قرار گرفته است. در تایید این نظر میتوان به نوشتار یکی از متخصصان حقوق انگلستان اشاره کرد. ایشان در احصای مجازاتها در انگلستان از 3 دسته مجازات نام می‌برند؛ در حالی که در ذیل این سه عنوان، به مصداق مورد نظر نیز اشاره و مجموعا 4 مورد را ذکر می‌کنند. (مهرا، 45:1386)
اصلاح و بازپروری مجرمان از طریق مجازات کردن هم در سیستم اصلاحی ایران وهم انگلیس مشاهده میشود، در ایران در قانون مجازات اسلامی‌جدید، با بهره گیری از فقه پویایی اسلامی‌به ایجاد مجازاتهای گسترده تری در حوزه مجازاتهای تعزیری اقدام شده که در عین اینکه با یافته‌های علمی‌روز حقوق جزای کلاسیک منطبق اند، با ضوابط فقهی نظام حقوقی ایران نیز متناسب بوده و در تضاد با شرایط فرهنگی اجتماعی و باورهای بومی‌جامعه هم نیستند.در انگلیس تنوع مجازاتها نمود بسیار برجسته تری دارد و این امر اختیارات قابل ملاحظه ای را برای قاضی در رابطه با انتخاب مجازات به وجود آورده است.
1-2-2- مبحث دوم: اصلاح و بازپروری مجرمان از طریق تدابیری ضمن مجازات حبس
از آنجا حفظ امنیت اجتماعی وظیفه دولت هاست و نظر به اینکه عدم مجازات مجرمان میتواند راه را به سوی انتقام خصوصی وآشفتگی هر چه بیشتر نظم اجتماعی بگشاید، نیز با توجه به اینکه ارتکاب جرم عواملی همچون بیکاری، بیسوادی، فقرفرهنگی، عدم توان مهارت لازم در کف نفس و…است، ضرورت اتخاذ تدابیری ضمن مجازات حبس با عنوان برنامه‌های بازپروری را آشکار ساخته است. بدین سان زندان گرچه فی نفسه کارکرد تربیتی ندارد و بیشتر درجهت حمایت از جامعه و تامین جامعه از شر بزهکاری میباشد اما باید با انجام برنامه هایی زندانیان اصلاح کرد. این امر منوط به فراهم بودن شرایط و زمینه‌های لازم اعم از عوامل انسانی (کادر متخصص)و ابزار امکانات بازپروری است که البته هزینه هایی بالایی را نیز بر دولتها تحمیل میکند. وآنگهی شرط ضروری آن جمعیت متناسب با حجم زندان هاست.(حاجی ده آبادی، 87:1386)
در ایران، آیین نامه سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور نیز ماهیت زندان را به درمانگاه جرم تغییر داده و نویسندگان آیین نامه اجرایی به منظور اجرای قانون اساسی، رسالت زندان را برای اصلاح ودرمان تعبیر کرده اند. این آیین نامه بعد از انقلاب پنج بار اصلاح شده و تغییر کرده است. مهم این است که در هر پنج نوبت، زندان به عنوان محل تحمل مجازات به منظور اصلاح و بازسازگاری بزهکاران معرفی شده است. البته مقررات مربوط به اداره زندان در بخش مربوط به نحوه رفتار با زندانیان، تا حدود زیادی تحت تاثیر مجموعه قواعد حداقل1955 سازمان ملل و نیز اصول راهبردی قانون اساسی بوده است. بر همین اساس، آیین نامه امور زندانها مصوب1384، هدف از نگهداری محکومان را در زندان، اصلاح و بازپروری آنان می‌داند. به عبارت دیگر، کارکرد اصلی زندان در این رویکرد، کارکردی فایده مدار، یعنی مبارزه با تکرار جرم می‌باشد. به همین دلیل، برنامه‌های زندان باید رنگ و بوی درمانی به خود بگیرد. علاوه بر این، تهیه کنندگان آیین نامه 1384، به جنبه‌های انسانی برنامه‌های زندان بی توجه نبوده اند. تدوین کنندگان این آیین نامه، در اجرای اصل39 قانون اساسی و با الهام از قانون احترام به آزادی مشروع و حقظ حقوق شهروندی مصوب1383 و دستورالعمل اجرایی بند 15 همین قانون، در ماده 44 آن، تشکیل «دفتر حمایت از حقوق شهروندی» را زیر نظر سازمان زندانها پیش بینی کرده اند. وظیفه این دفتر از یک سو، ترویج فرهنگ حقوق شهروندی متهمان و زندانیان و از سوی دیگر، پیشبرد احترام به کرامت و منزلت انسانی آنان در مراکز کیفری است.(نجفی ابرندآبادی، 24:1387)
درفصل چهارم آیین نامه سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی نیز، موارد چندی را به بحث آموزش زندانیان اختصاص داده است. آموزشهای مذکور می‌تواند در ابعاد تحصیلی، دینی، فرهنگی و… باشد. در تبصره ماده (137) بر اجباری بودن شرکت افراد زندانی در کلاسهای سواد آموزی نسبت به افراد زیر 60 سال تاکید شده است.(ابراهیمی‌و ایزدی، 43:1391)
مواد(148)و(149) نیز بر رعایت آموزشهای دینی و انجام فعالیتهای مذهبی در زندان تاکید نموده است. ورزش در زندان از موارد مورد تاکید در آیین نامه است که در ماده (151) ضمن پیش بینی امکانات ورزشی مورد نیاز و حتی مربیان ورزش در سطح زندان، اجرای برنامه‌های ورزش صبحگاهی برای محکومان قادر به انجام ورزش، اجباری تلقی شده است. همچنین براساس آیین نامه اجرایی کانون اصلاح وتربیت برنامه‌های بازپرورانه خاصی برای افراد بزهکار زیر 18 سال تعیین شده و در این راستا براساس ماده 2 آیین نامه مرحله ای بنام اصلاح مورد شناسایی قرار گرفته است.(ابراهیمی‌و ایزدی، 43:1391)
از دیدگاه نگارنده یکی دیگر از جلوه هایی که میتواند در بعد اصلاح زندانیان مورد نظر باشد، تنبیهات انضباطی در محیط زندان است.
آیین نامه سازمان زندانها مصوب (1384)در فصل پنجم موارد چندی را طی مواد (167)تا(179) به این بحث اختصاص داده است. به همین منظور شورایی با عنوان «شورای انضباطی» با ترکیب زیر پیش بینی شده است که در خصوص تعیین تنبیهات تشکیل می‌گردد. مسئولان واحد قضائی، بازپروری، حفاظت اطلاعات، رئیس اندرزگاه مربوطه و یک مددکار به انتخاب رئیس زندان. آرای صادره توسط شورا با دستور رئیس زندان یا جانشین وی اجرا میشود و صورت جلسه حاکی از ذکر نوع تنبیه واجرای آن نیز ضمن تنظیم در پرونده محکوم بایگانی می‌گردد. چنانچه عمل فرد واجد وصف جزائی یا حقوقی باشد مراتب به قاضی ناظر زندان به منظور اتخاذ تصمیم گزارش می‌گردد.(ابراهیمی، 48:1391)
طبقه بندی وتفکیک زندانیان، سیاستی است که اصلاح و درمان مجرمین را تسهیل و کارایی برنامه‌های اجرا شده را افزایش می‌دهد. در خصوص طبقه بندی و تفکیک زندانیان موارد متعددی از آیین نامه اجرایی سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور مصوب(1384)و همچنین آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان به این امر اختصاص یافته است.(ابراهیمی، 39:1391)
اولین جلوه تفکیکی که در این خصوص وجود دارد، اشاره مواد(3)و(4)آیین نامه سازمان زندانها است که زندان و بازداشتگاه از هم جدا نموده، محل نگهداری مجرمین محکوم شده و متهمین بازداشت شده را تفکیک نموده است. زندان را محل نگهداری محکومان با حکم قطعی دانسته که با معرفی و حکم مقام قضایی برای مدت معین یا دائم به هدف حرفه آموزی و بازپروری نگهداری می‌شوند. لکن بازداشتگاه را محلی دانسته که متهمان صرفا تا اتخاذ تصمیم برمبنای قرار کتبی مقام قضایی درآن نگهداری می‌گردند. تبصره(1) ماده (4) نیز بر تفکیک این دسته افراد تاکید نموده است. دومین جلوه تفکیکی نیز ماده(5) باید دانست که زندانها را به زندان بسته، مرکز حرفه آموزی و اشتغال و اردوگاه تقسیم نموده است. (ابراهیمی، 39:1391)
آیین نامه نحوه تفکیک و طبقه بندی زندانیان مصوب(1385)نیز مواد چندی را به این امر اختصاص داده است. این آیین نامه طبقه بندی و تفکیک را به جداسازی زندانیان، بازداشتگاهها و یا مراکز اقدامات تامینی و تربیتی کشور از حیث سن، نوع جرم و وضعیت سلامتی تعریف نموده است. همچنین حبس انفرادی جهت آن دسته از زندانیانی که به مشکلات انضباطی دچار می‌باشند پیش بینی گردیده است.(ابراهیمی، 39:1391)
اهمیت محیط زندان در جهت راهبرد برگزاری دوره‌های اصلاح ودرمان به گونه ای است که با صحبت از اصلاح و درمان مجرمان، در ابتدا نظرها به سمت محیط زندان جلب میگردد. حتی مطالعات صورت گرفته در خصوص کارایی برنامه‌های اصلاح ودرمان نیز همه متمرکز بر برنامه‌های مورد اجرا در این محیط بوده است. ذات و ماهیت راهبردها در این مرحله به گونه ای که در معرض تماس مستقیم با مجرم اعمال میشود و هدف ونشانه راهبرد نیز تغییر در شخصیت خود مجرم است در واقع در کنار راهبردهای ضمنی بستر ساز، راهبردهای اجرایی می‌توانند در رسیدن به هدف نهایی نقش بسیار مهمی‌داشته باشند.(ابراهیمی، 33:1391-32)
راهبرد دوره‌های اصلاحی و درمانی، مهمترین راهبرد اجرائی در این مرحله است در واقع از زمانی که بحث آثار مخرب زندان به میان آمد و اثرات منفی که هم برخود زندانی و هم جامعه وهم خانواده فرد تحمیل میگردد بوجود آمد، تفکر اصلاح و درمان در زندانها تقویت شد و دولتها نیز که اثر ارعابی زندان را کم رنگتر از گذشته احساس می‌نمودند چاره را در این دیدند که از فرصت زمانی موجود، که فرد در حبس می‌باشد، جهت برگزاری دوره‌های اصلاحی استفاده گردد.(محمد بیگی، صفا کیش کاشانی، 45:1387)
در راستای راهبرد تدوین دوره‌های اصلاحی درمانی باید گفت که به طور معمول سه دسته کلی از این برنامه ها در محیط زندان اجرا میگردد. یک مجموعه، اتکا به بازپروری و بازاجتماعی نمودن دارد و سعی می‌نماید تا ضمن اجرای این برنامه ها فرد را به حالت هنجارمند سوق دهد. برخی برنامه ها هدف رفع مانع را دنبال می‌کند به نحوی که در زمان خروج فرد از محیط زندان مانعی برای هنجارمند ماندن وی موجود نباشد. دسته سوم، برنامه‌های درمانی است که به سبک‌های مختلف در محیط زندان اجرا میگردند. (ابراهیمی، 39:1391 ).
1-2-2-1- گفتار اول: بازپروری فرهنگی بزه کاران
بازپروری فرهنگی بزه کاران یا اصلاح و تربیت مجرمان در بر گیرنده آن دسته از تدابیر نظام عدالت کیفری است که به منظور بالا بردن سطح فرهنگی و تربیتی بزه کاران، آشنایی آنان با آموزه‌های تربیتی، اخلاقی و هنجارهای اجتماعی و در نتیجه دوباره تربیت کردن مجرمان اتخاذ می‌شود. به دیگر سخن، بازسازی فرآیند تربیتی بزه کاران از رهگذر برنامه‌های اصلاحی- تربیتی نظام عدالت کیفری را بازپروری فرهنگی مجرمان گویند. این گونه بازپروری با بهره جستن از تدابیر مناسب به دنبال ترمیم فرآیند مختل شده تربیتی بزه کاران و اصلاح نظام رفتاری آنان است. بنابراین، نظام عدالت کیفری از رهگذر تدابیر تربیت مدار به دنبال بهبود ناهنجارهای رفتاری- تربیتی مجرمان و بازگشت آنان به زندگی سالم اجتماعی می‌باشند.(دانش، 403:1381)
بازپروری فرهنگی بزهکاران با تمرکز بر شناسایی مشکلات نظام تربیتی مجرمان و ارائه و اجرای راه کارهای مناسب در این خصوص درصدد کاهش گرایش بزه کاران به تکرار بزه کاری از طریق بهبود و اصلاح نظام رفتاری مجرمان است. به همین دلیل، سیاست گذاران جنایی بین المللی و ملی این گونه بازپروری را در قالب مجازات زندان و سپس کیفرهای جامعه مدار پیش

دسته‌ها: داغ ترین ها

دیدگاهتان را بنویسید