سامانه پژوهشی – شناخت عوامل موثر بر اعتماد مخاطبان جنوب شرق استان تهران به اخبار …

برای جلب توجه مخاطب، خبرها باید به مخاطب نزدیک شوند . این نزدیکی را می توان نرم کردن خبرنیز نام گذاشت .
به طور کلی،خبرهارا می توان به دودسته جدی و انسانی تقسیم کرد. خبرهای جدی شامل مباحث اقتصادی ، اجتماعی وسیاسی است و خبرهای انسانی شامل اخبار مختلف در مورد ستارگان ، اتفاقات و حوادث روزمره چون بازگشت پاندای معروف باغ وحش لندن به چین ، حوادث طبیعی وقتل وجنایب است.
خبرهای دسته دوم را می توان به شکل ملودرام خبری ، داستانی ارائه کرد که بالاترین میزان توجه وحافظه را نزد مخاطبان ایجاد کند.
ساختار ملودرامیک یاد شده تک بخشی است که به همراه رعایت دو کد ادبی از کدهای پنج گانه میسر می شود و در بخش حافظه از زاویه نگرش لوئیس توضیح داده خواهد شد.
خبرهای دسته اول یعنی اخبار جدی را می توان به دو شکل ملموس کرد، یکی مستند گونه ( خبری) و دیگری داستانی .
در اولی ساختار بخش بخش و در دومی ساختار تک متنی رعایت می شود. اولی همان ملودرام خبری مستند گونه است و دومی ساختار ملودرام خبری / داستانی به خود می گیرد.
در یکی،از طریق ربط خبر به شکلی مستند گونه به زندگی روزمره مخاطب، همچون مسایل اقتصادی روزمره، توجه او را به خود جلب می کند.
در دیگری از طریق ارائه خبر جدی در لایه ای از داستان درباره زندگی آدم های معمولی با انگشت گذاشتن به علایق و احساسات انسانی مخاطب ، موضوعات خبری را به مخاطب نزدیک و برای وی ملموس می کنند. (میرفخرایی ،۱۳۸۶)
هرچه خبر برای مخاطب ملموس تر باشد او توجه بیشتری به آن خبر خواهد داشت. به این ترتیب ، نزدیک کردن خبر به مخاطب از طریق مجاورت موضوعی که شامل مباحث امنیت ، اقتصاد ، تعلق احساسی و امثال آن می شود، به یکی از مفاهیم اصلی در پرورش و پردازش خبر تبدیل شد. وقتی دریک متن تنها یک تضاد وجود دارد ، آن متن تنها می تواند یک بخش بازنمایی شود.
۲-۲-۲-جلب توجه مخاطب در گزارش خبری تلویزیونی
تهیه کننده خبر می تواند برای جلب توجه مخاطبان از اجزای سطحی برنامه که می توان آنها را از نظر ساختاری اجزای خرد دانست و همچنین می توان از اجزای محتوایی برنامه که آنها را اجرای کلان می نامید استفاده کند.
“اجزای سطحی ( شکل ) یا عمیق ( محتوایی ) مورد استفاده تهیه کنندگان شبکه های خبری تجاری و عمومی برای جلب توجه مخاطب در حالی است که در نکات مشخصی می توانند اشتراک داشته باشند نقاط افتراق نسبتا قابل ملاحظه ای نیز خواهند داشت”(میرفخرایی ، ۱۳۸۶ ، ص ۲۶).
ساختار مناسب ، حلقه رابط محیط استفاده از رسانه با مفهوم جلب توجه است. توجه مخاطب به برنامه، فعالیتی است که مخاطب را از گیرنده ای منفعل به بیننده ای فعال تبدیل می کند، بنابراین مفهوم توجه با درجه فعال بودن مخاطب درمقابل پیام ارتباطی ، ارتباط نزدیکی دارد.
میزان توجه مخاطب و صفحه نمایش تلویزیونی مهمترین عامل در ادراک وی از محتوای برنامه خبری محسوب می شود. اما میزان توجه، رابطه ای تنگاتنگ با شلوغی محیط تماشا ومزاحمتهای موجود در آن دارد.
محققان و نظریه پردازانی چون مورلی ( morly) ، کاتس ، لوئیس تانیالینوفسکی ، شارلوت بروندسون و بری گونتر که در حوزه های کاملا متفاوت مخاطب شناسانه فعالیت می کنند همه براین امرصحه می گذارند که اصولا ادراک مخاطبان برنامه های خبری بسیارپایین است ( میرفخرایی ، ۱۳۸۶).
دلیل پایین بودن ادراک مخاطبان را شاید بتوان شلوغی محیط تماشای تلویزیون و تاثیر منفی آن بر میزان توجه مخاطب به صفحه تلویزیون دلیلی دانست که بیشتر تحقیقات موجود از آن یاد می کنند.
“الیس مطرح می سازد که ساختار بخش بندی شده برای برنامه های داستانی تلویزیونی مناسب است و ساختار خطی برای محیط تماشای تلویزیون مناسب نیست” (میرفخرایی ،۱۳۸۶، ص ۳۱).
مفهوم توجه با نگرش ، حافظه و رفتار رابطه ای مستقیم دارد ، هر چه توجه بیشتر باشد تاثیر بیشتر است.
دو دسته از محققان از دو سوی کاملا متفاوت یعنی محققان پلورالیست یا حافظان وضع موجود و دسته دیگر دارای دیدگاه انتقادی ، هر دو گرچه در خصوص ساختارهای سیاسی و اقتصادی وضع موجود مواضعی کاملا متفاوت دارند ، در مورد تاثیر پیام نهفته در متن بر مخاطبان همسو می شوند .
یکی سعی می کند با دستکاری در عوامل جلب کننده توجه مخاطب ، تاثیر پیام نهفته در خبر را برمخاطب به بالاترین حد رسانه ودیگری با نقد گفتمانی خبر، چگونگی تاثیرآن را بر مخاطب برای استمرار ایدئولوژی حاکم بررسی می کند ( میرفخرایی ،۱۳۸۶).
۲-۲-۳-افزایش حافظه مخاطب درگزارش خبری تلویزیونی
حافظه مخاطب : تحقیقات در زمینه سنجش میزان حافظه مخاطبان از یک برنامه خبری به یکی از حوزه های بسیار مهم تبدیل شده است. این تحقیقات عمدتا ریشه در گرایش شناخت شناسانه در روان شناسی دارند و به رابطه میان شکل برنامه خبری و میزان حافظه مخاطبان می پردازند.
این گرایش در باره ادراک مخاطب از متن نیز تحقیقات بسیار جالب و بدیعی ارائه کرده است. در حقیقت بخشی از گرایش گفتمانی نیز در نظریه های ادراک شناسانه ریشه دارد.
” نظریه پردازانی چون ون دایک ، تحت تاثیر کینش ، روان شناس اجتماعی اتریش ، رابطه ادراک ،حافظه ومتن را با تکیه بر همین گرایش نظری روان شناسانه تحقیق کرده اند” (Van dyke & teun .a. 1988 . pp. 95-182).
“تحقیقات نشان می دهد که هر چه میزان توجه به یک برنامه خبری بیشتر باشد ادراک مخاطب از خبر یادشده نیز طبیعتا بیشتر می شود و در نهایت حافظه مخاطب از محتوای خبر یادشده بالاتر می ر

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

ود” (میرفخرایی ،۱۳۸۶ ص ۲۰۰) .
هرچه جالب تر کردن خبر ، یعنی بالابردن میزان سرگرمی دریک برنامه خیری، یکی ازشیوه های مهم برای جلب توجه و بالابردن حافظه محسوب می شود . اما تحقیقات، معضل مهمی را نشان می دهد و آن ،این مسنله است که از یک سو برای جلب حواس مخاطب به صفحه پخش تلویزیونی ، تحریک حواس مخاطب اساسی محسوب می شود ، اما از سوی دیگر تحریک بیش از حد ، باعث پایین آمدن حافظه مخاطب درباره کلیت خبر می شود.
هر چه تحریک بیشتر باشد توجه شدیدتر است اما نمی توان آنرا بسط داد و گفت هر چه تحریک بیشتر باشد حافظه بالاتر است چون توجه بیش از حد به اجزایی که باعث تحریک می شوند در نهایت موجب پایین آمدن حافظه درباره اجزایی می شود که باعث تحریک نشده اند.
تحقیقات لوییس در حقیقت نشان داد که حافظه ضعیف مخاطبان به دلیل عدم رعایت کدهای ادبی در گزارشهای خبری است(میرفخرایی ، ۱۳۸۶،ص ۲۰۷).
۲-۲-۴-حضور خبرنگار در صحنه حادثه خبری
“تحقیقات محققان cbs به این نتیجه رسید که حضور درصحنه حادثه خبری و سخن مستقیم با مخاطبان بر ادراک مخاطب، تاثیری شگرف خواهد داشت و درجه واقعی کردن خبر را بسیار بالا می برد”(میرفخرایی ،۱۳۸۶،ص ۱۸۲).
سازمانهای خبری برای تاکید برحضور خبرنگاران در صحنه حادثه یعنی بر نقش وی در مقام شاهد، تلاش می کنند در اولین قسمت گزارش، خبرنگار را در نمایی خاص که نتیجه تحقیقات آزمایشگاهی است قرار دهند.
۲-۲-۵-اقناع مخاطب ومتقاعد سازی
اقناع:”کوشش آگاهانه یک فرد یا سازمان، برای تغییر نگرش، باور، ارزش‌ها یا دیدگاه‌های فرد یا گروهی دیگر را اقناع می‌گویند” (گیل، دیوید و ادفرو بریجت ، ۱۳۸۴ ، ص ۵۱).
اتولربینگر بیان کرده که واژه اقناع در شکل مناسب به معنای دخل و تصرف در نمادهاست که برای انجام عمل از سوی دیگران طراحی شده است. در واقع توسل به تعقل و احساس به خاطر حصول نوعی رضایت روانی در شخص صورت می‌گیرد که اقناع شده است.
علی اصغر کیا و رحمان سعیدی اقناع را به این صورت تعریف کرده¬اند، اقناع فرایندی ارتباطی است که هدف آن نفوذ در گیرنده پیام است، به این معنی که یک پیام ترغیبی یک نظر یا رفتار را به شکلی داوطلبانه به گیرنده ارائه می‌دهد و انتظار می‌رود که این پیام در مخاطب یا گیرنده پیام موثر واقع شود.
تعریف دیگری که برای اقناع ذکر شده، این است که: اقناع فرایندی است که از خلال آن می‌کوشیم تا نگرش دیگران را تغییر دهیم و به تعبیر ساده‌تر به مفهوم کوشش برای تغییر نگرشی است(کیا، سعیدی، ۱۳۸۳ ،ص ۵۸).
در دایره‌المعارف اینترنتی ویکی پدیا اقناع به عنوان شکلی از نفوذ معرفی شده است. منظور از اقناع فرایند هدایت مردم به سوی پذیرش یک عقیده نگرش یا عمل است به وسیله وسایل عقلانی و نمادین که ممکن است منطقی هم نباشد و بیشتر از طریق توسل به جذابیت‌ها صورت می‌گیرد. به جای آنکه از زور و قدرت استفاده شود.
نفوذ و اقناع از مفاهیمی هستند که بسیار به یکدیگر نزدیکند. در نفوذ هر زمان که منبعی تعمداً تلاش کند تا افکار، احساسات و رفتار گیرنده را تغییر دهد. نفوذ روی می‌دهد.