دانلود پایان نامه

مشارکت در تحقیق و توسعه. عرف دیرینۀ دانشگاه وِست ایندیز و قاهره برای مدیریت تحقیقات مشترک با متخصصین اقتصادی ـ اجتماعی در بخشهای بسیار تخصصی، نمونهای از اینگونه مشارکتهاست. این دو دانشگاه، برای این منظور، مراکز تحقیقاتی تخصصی تشکیل دادهاند. در دانشگاه وست ایندیز، مخصوصاً در زمینههای کشاورزی، پزشکی و فنآوری، واحدهای تحقیقاتی تخصصی با حمایت حامیان مالی، برای تحقیقات، آموزش، و دادن خدمات به گروههای خاص، ایجاد شدند.
در دانشکدۀ مهندسی دانشگاه قاهره نیز دفاتر داخلی، خدمات بسیار تخصصی خصوصاً در زمینۀ تحقیق و توسعه و نیز خدماتی همچون ارزیابی و آزمایش را ارائه میدادند.
روابط عمومی. اگر هیچ یک از برنامهها و فعالیتهای مشارکتی عرف توسط صنعت و دانشگاه مدیریت نمیشد معمولاً برای اینکه حساسیت طرف مقابل برانگیخته شود ضروری به نظر میرسید تا مواردی را که دانشگاه قابلیت ارائۀ آنها را دارد (و صنعت نیز به آن نیاز دارد) به اطلاع شرکتها رساند. چنین اطلاعرسانیهایی در نشستهایی با حضور دو طرف، پیرامون رخدادهای خاص، و برای آگاهی بخشی نسبت به فعالیتها و برنامههای در حال انجام یکدیگر انجام میگرفت (همان، ص 36 ـ40).
ارتباطات موجود از اوایل دهۀ 1990
ارتباط دانشگاه و صنعت، طی دهۀ 1990، افزایش چشمگیری داشته است. دانشگاه سائوپائولو، در اوایل دهۀ 1990، حدود 300 توافقنامۀ رسمی (بدون احتساب دورههای کارآموزی) با صنعت داشته است در حالی که در پایان این دهه، این میزان، به 500 توافقنامه رسید. این ارتباطات، نه تنها رشدی از نظر تعداد داشتهاند بلکه حوزههای مشارکت نیز گسترش یافتهاند؛ مانند آموزش مشارکتی، دانشگاه تجربی، و توسعۀ مستمر حرفهای، تحقیق و توسعۀ مشارکتی، مشاورۀ بلندمدت، تجاریسازی محصولات مراکز تحقیق و توسعۀ دانشگاه از طریق اعطای لیسانس، مشارکت با شرکتهای متوسط وکوچک و…
این موارد ذیلاً توضیح داده میشوند:
آموزشهای اولیه. همچنانکه پیشتر به آن اشاره شد برنامههای کارآموزی برای دانشجویان، مرسومترین نوع ارتباط است ولی اغلب با مشکلات عدیدهای روبهروست اگر خوب سازماندهی و مدیریت نشود. دانشگاه بیتز هندوستان، برنامهای جدیدی را پیاده کرده است که «دانشگاه تجربی» (PS) نام دارد و مشابه برنامهای است که دانشگاه ام.آی.تی آنرا پیشنهاد داده است. دانشگاه تجربی، در شرکتهایی که برای همکاری با این دانشگاه بصورت منظم موافقت نمودهاند تأسیس شده است. دانشجویان، در این دانشگاهها شرکت کرده و فعالیتهای از پیش توافق شده را انجام میدهند و بطور مشترک، توسط اساتید دانشگاه بیتز که در صنعت حضور دارند و نیز کارکنان آن شرکت، نظارت میشوند. دانشگاه تجربی، برای پر کردن خلأ بین تئوری و عمل به وجود آمده است. این برنامه در دانشگاه بیتز، به دو قسمت PS-I و PS-II تقسیم میشود. در قسمت اول، دانشجویان سال دوم در تعطیلات تابستان در این دوره شرکت میکنند و در قسمت دوم، دانشجویان سال آخر، به انتخاب خود در یکی از دو ترم سال آخرشان در این دوره شرکت میکنند.
توسعۀ مستمر حرفهای . علاوه بر مورد بالا، مؤسسات بطور روزافزون درگیر فراهم کردن توسعۀ مستمر برای شاغلین در صنعت هستند. شاید بتوان گفت که این روش ارتباط، رایجترین شیوۀ ارتباط در محیط اقتصادی ـ اجتماعی است چراکه مؤسسات آموزش عالی، در این زمینه، نسبت به دیگر مؤسسات فعال در این بخش، دارای مزیت نسبی هستند؛ بدلیل اینکه دارای تجربۀ طولانی در آموزش عالی و تدریس میباشند. باید اضافه کرد که این شیوه به مؤسسات آموزش عالی این امکان را میدهد تا منابع قابل توجه مالی را جذب کنند. یک روش مورد استفاده در این شیوه، برگزاری سمینار میباشد. موضوعات رایج در این سمینارها، سرمایهگذاری، مدیریت استراتژیک، مدیریت محیط زیست، مدیریت منابع انسانی، توسعۀ سیاسی و اقتصادی و… است. از دیگر روشها میتوان «برنامههای تدارک دیده شده توسط مؤسسین دانشگاه»، برنامههای تدارک دیده شده توسط یکی از اساتید دانشگاه» و «دورههای آموزشی و سمینارهای با موضوع خاص» را نام برد.
مشارکت در تحقیق و توسعه. به عنوان مثال در دانشگاهی، روشی برای تجاریسازی نتایج تحقیقات بخش تحقیق و توسعۀ دانشگاه ابداع شده است که بطور گسترده از طریق اعطای لیسانس، برای استفاده از نتایج تحقیقات محققین در شرکتهای خصوصی انجام میشود. انجام مذاکرات برای سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی برای عملیاتی کردن این نتایج بصورت موقت، از دیگر روشهاست.
توسعۀ شرکتها و پشتیبانی از آنها. یکی از کارکردهای جدید مشارکت با صنعت، در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، ظهور پیدا کرده است: پشتیبانی یا توسعۀ شرکتهای متوسط و کوچک (SME). این شرکتها اکثریت شرکتها را در بیشتر کشورها تشکیل میدهند. این شرکتها علاقۀ چندانی به کارکنان دارای تحصیلات عالی ندارند چراکه ظرفیت استفاده از تحقیق و توسعه، در مقایسه با دانشگاهها را ندارند. از آنجا که این شرکتها بعنوان مهمترین موتور رشد اقتصادی و استخدام نیرو شناخته میشوند بسیاری از دولتها در سطح جهان، برنامههای ویژهای برای بهبود وضعیت آنها دارند. بعنوان مثال میتوان دانشگاه سائوپائولو را نام برد که در سال 1991 یک شیوۀ ارتباط را ایجاد نمود تا بدینوسیله شرکتهای کوچک و کارآفرینان بتوانند به راحتی با بدنۀ علمی و اساتید دانشگاه ارتباط برقرار کنند. این شیوه که بسیار موفق عمل نمود «تکنولوژی تماس» نام داشت که هماکنون پشتیبانی فنی و مدیریتی را برای 15 هزار شرکت و کارآفرین، فراهم نموده است. شیوۀ ابتکاری دیگری که این دانشگاه از آن استفاده میکند «شرکتهای دانشجویی» است که اختصاص به دانشجویان سال آخر کارشناسی دارد و در آن، این دانشجویان، خدمات حرفهای را در حوزۀ تخصصی خود ارائه میدهند.
فراهم آوردن سرمایه، و خدمات مشاورهای نیز از دیگر شیوههای مورد استفاده در این روش است (همان، ص 40 ـ 55).
وضعیت ارتباط صنعت و دانشگاه در ایران
تلاش برای صنعتی شدن ایران از چند دهه قبل از انقلاب آغاز شد. در این راستا حجم عظیمی از ماشینآلات صنعتی و ابزارآلات و تجهیزات وارد کشور گردید. با وجود هزاران نفری که هر ساله در علوم پایه و فنی و مهندسی فارغالتحصیل میشوند تولیدات صنعتی قابل رقابت در عرصۀ بینالمللی وجود ندارد. مسبب این بحران در مرحلۀ اول، اشتباه بزرگ در سیستم آموزش عالی است که از الگوبرداری نامناسب از سیستم غربی سرچشمه گرفته است. آنچه در آن کشورها به خوبی پاسخگوی نیاز آنان است در کشور ما نامناسب بوده و هست.
در سیستم غربی، در بعد آموزش، دانشگاهها فقط اصول و مبانی و تئوریهای اصلی هر علم و فن را آموزش میدهند. دانشجویان، اصول و تئوریهای مهندسی را در دانشگاه، و اصول طراحی و ساخت را در صنعت میآموزند. از طرفی صنایع در این کشورها دارای مراکز فعال پژوهشی هستند که کلیۀ عملیات مربوط به طراحی و ساخت، بصورت برنامهریزی شده توسط این مراکز به اجرا درمیآید. کارخانجات و واحدهای صنعتی از ابتدا با هدف طراحی و ساخت پیریزی شدهاند و مجهز به مراکز تخصصی تحقیق و توسعه نیز هستند.
در کشور ما نیز سیستم آموزشی عیناً همان سیستم غربی است؛ یعنی در سطح کارشناسی، تنها اصول و مبانی علوم مهندسی را به دانشجویان میآموزند و آنها را فارغالتحصیل و روانۀ صنعت میکنند و درست در اینجاست که مشکل اساسی خود را نشان میدهد زیرا صنعتی که با هدف طراحی و ساخت، پایهریزی نشده، صنعتی که مجهز به مراکز تخصصی و پژوهشی نیست از فارغالتحصیلان فنی انتظار دارد که کمبودهای صنعت را جبران نمایند؛ یعنی طراحی بدانند و روشهای تولید را فراگرفته باشند. حال مهندسی که نمیتواند در شروع کار این توقع را برآورده سازد اولین شکست روحی را متحمل میشود چراکه احساس میکند چیزی نمیداند.
از طرفی دانشگاه معتقد است که برنامههای آموزشیاش منطبق با برنامههای پیشرفتهترین دانشگاههای جهان است و فکر میکند این مشکل صنعت است که نمیتواند آموزشهای تخصصی لازم را جهت اجرای عملیات طراحی و ساخت به کارکنان ارائه بدهد.
از سویی دیگر معیار سنجش کیفیت پژوهشهای دانشگاهی، انتشار آنها در مجلات معتبر علمییا ارائۀ در کنفرانسهای مهم بینالمللی است. موضوعات انتشاریافته در این مجلات، شامل آخرین دستاوردهای علمی و دانشگاهی است و چندین سال از تکنولوژی پیشرفتهترین کشورها جلوتر است یعنی سطح علمی اساتید دانشگاهی جلوتر از تکنولوژی موجود است. اما همین دانشگاه نه در زمینۀ آموزش قادر است نیاز صنعت را برطرف نماید و نه در زمینۀ پژوهش میتواند کاملاً خواستههای صنعت را تأمین کند (زارعی، 1377، ص. 1-2).
تاریخچۀ همکاری دانشگاه و صنعت در ایران
تاریخچۀ 60 ساله از تأسیس اولین دانشگاه، به سبک کلاسیک در ایران را میتوان به سه دوره تقسیم کرد:
الف. از بدو تأسیس تا 1340. در این دوره، ارتباط صنعت با دانشگاه، بطور غیررسمی بر حسب موردانجام میگرفت که این عمل پاسخگوی کلیۀ نیازهای واحدهای صنعتی نبود بطوریکه بعضی سازمانها جهت تأمین نیروی انسانی دانشگاهی خود با هماهنگی مراکز سیاستگذاری مربوطه، اقدام به تأسیس مراکز آموزش عالی در کنار سازمان خود میکردند.
ب. از سال 1340 تا 1361. در این دوره، مراکز دانشگاهی جدیدی در تهران و سایر شهرهای بزرگ تأسیس شد و نیاز شدید دانشجویان به کسب اطلاعاتی از وضع واحدهای صنعتی، احساس شد. بنابراین ارتباط صنعت و دانشگاه با اعزام کارآموزانی که معمولاً در تابستانها برای آشنایی با تکنولوژیهای موجود و همچنین حل برخی از مشکلات صنایع صورت میپذیرفت آغاز شد.
ج. از سال 1361 تا کنون. پس از انقلاب اسلامی و تأسیس ستاد انقلاب فرهنگی (و بعدها شورای عالی انقلاب فرهنگی)، مقرر شد که جهت ارتباط بین صنعت و دانشگاه، دفاتری از وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارتخانههای صنعتی و همچنین دانشگاههای کشور تأسیس گردد که به موجب آن سه نوع دفتر، طراحی شد:
دفتر ارتباط با صنعت در وزارت فرهنگ و آموزش عالی. که پس از یک دهه فعالیت، طی موافقتنامهای در سال 73 به سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران منتقل گردید.
دفتر ارتباط با دانشگاه در وزارتخانههای نفت، صنایع، معادن و فلزات، راه و ترابری، پست و تلگراف و تلفن، کار و امور اجتماعی، مسکن و شهرسازی، برنامه و بودجه، صنایع سنگین و نیرو.
دفاتر دانشگاهی ارتباط با صنایع که غالباً در دانشگاههای فنی و مهندسی بود (اسلامی، 1373، ص. 55).

دسته‌ها: داغ ترین ها