دانلود پایان نامه

در این تحقیق جهت تجزیه و تحلیل دادههای حاصل از مصاحبه از روش نظریه مبنایی استفاده شده است. بنابراین ابتدا متن هر مصاحبه بررسی شده و با توجه به جملات و نکات کلیدی در مصاحبه برچسبهای مفهومی برای آنها انتخاب شده است. پس از کدگذاری اولیه، محقق کدها را با هم ترکیب نموده و کدهای مشابه را در طبقات انتزاعی به نام دستههای مفهومی قرار داده و در نهایت با قراردادن دستههای مشابه دریک سطح مفهومی خاص سه مقوله کلی با عناوین دانش، مهارتها و قابلیتها برای شایستگیهای موجود و مطلوب و همچنین شایستگیهای مورد نیاز برنامه جانشینپروری استخراج شد که در ادامه به تشریح آنها می پردازیم. در فصل پنجم نیز نظریه بدست آمده از تحقیق کنونی در قالب یک نقشه مفهومی ارائه خواهد شد.
4-1: تعریف شایستگی های رهبری از دیدگاه مدیران شرکت پالایش گاز پارسیان
گیسیک و مکنیل (1999) شایستگیهای را به عنوان ” مهارتها، دانش، و صفات شخصی که به موفقیت یک فرد در موقعیت خاص کمک میکند” تعریف مینمایند (Ammons-Stephens et al., 2009: 63).
در این بررسی و با توجه به مصاحبههایی که انجام شد، مدیران شرکت گاز پارسیان شایستگی را اینگونه تعریف میکنند:
“شایستگی ترکیبی از مهارتها، توانمندیها، تعهد، تجربه و تخصص” (14/2) “توانایی فرد برای انجام کارهای مربوط به شغل به گونهای اثربخش” (9/5) “توانایی و خلاقیت رهبر در رهبری سازمان که شامل ایجاد انگیزه، مدیریت عملیات، مدیریت منابع انسانی و ارتباط با کارکنان است میباشد” (1/10) “یعنی اینها همه عصارهشان یکی میشود و میگوئیم که فرد شایستگی این کار را دارد یا نه. مثلاً میخواهیم یک پستی را به یکی از کارکنان بدهیم، میگوئیم آیا به نظر شما این شخص شایستگی این پست را دارد. یعنی میتونه این پست رو بطور درست و کامل اداره کنه (15/2). ”
بر اساس نظر یکی از مصاحبه شوندگان، “شایستگیها بیشتر در مواقع بحرانی نمود پیدا میکنند (7/1) ” یعنی شخص چقدر قدرت تحلیل نقاط حساس را دارد، چقدر میتواند تصمیمات مهم و عملی در مواقع بحرانی بگیرد و چقدر میتواند عملیات را راهبری کند” (8/1). ” وگرنه هرم ادهوکرات ایجاد میکند؛ همان قدرت سازماندهی که مینتزبرگ بکار برده” (9/1). “ادهوکراسی برای هدایت عملیاتی است که ممکن است یکدفعه و اتفاقی رخ دهد و همان بحث مدیریت بحران پیش میآید چون در این مواقع سازمان نیاز به افرادی خلاق دارد که بتوانند در مواقع بحرانی با اندیشه بدیع و خلاق، جوابگوی نیازهای سازمان و جامعه باشند (10/1). ”
سازمان ادهوکرات از ویژگی نوآورانه برخوردار است و زمانی که انطباقپذیری و خلاقیت سازمان از اهمیت برخوردار بوده و وظایف آنقدر پیچیده باشند که انجام آن از عهده یه شخص بر نمیآید استفاده از ادهوکراسی ضرورت مییابد. ادهوکراسی پاسخ به محیطهایی است که از پیچیدگی و پویایی بالایی برخورداند (روشندل اربطانی و همکاران، 1388: 47).
ساندرا بولینگر به نقل از ارپنبک و هایسه (2008) بیان میکند که عامل اصلی تشخیص صلاحیت از شایستگی این است که صلاحیت از دانشها و مهارتهایی تشکیل شده است که میتوان بطور واقعی توصیف کرد، آموزش داد و یاد گرفت، و عملکردی هستند. در حالی که مفهوم شایستگی پذیرای جنبههای فردی شخصیت است که بسوی مطلوبیت (شغلی) هدایت میشوند (Bohlinger, 2008: 104).
یکی از مصاحبهشوندگان تمایز بین شایستگی و صلاحیت را اینگونه بیان کرد. “شایستگیها تواناییهایی هستند که در دایره فرد منعکس است” (2/1) “اما صلاحیت جنبه سوادآموزی دارد” (3/1) “مثلا ارتباطات جنبه اجتماعی دارد و جزء صلاحیتهای سازمانی است که فرد در طی زمان آن را یاد میگیرد و میآموزد” (4/1). “شایستگی در درون ما و پیش ماست اما صلاحیت پیش دیگران است (5/1). ”
بارترام، رابرتسون، و کالینان (2002) شایستگیها را به عنوان مجموعهای از رفتارها تعریف کردهاند که ابزاری در ارائه نتایج و پیامدهای مطلوب میباشند (Ammons-Stephens et al., 2009: 63). در این تعریف، شایستگیها به عنوان مجموعهای از رفتارها تعریف شده که در ارائه نتایج و پیامدهای مطلوب بسیار مفید هستند. شایستگی خصوصیات و ویژگیهایی است که شخص را در انجام کار توانمند میسازد و به عبارتی ویژگی اساسی یک شخص که منجر به عملکرد موثر یا ممتاز او در شغل میشود. لذا شایستگیها رفتارهایی است که یک فرد برای انجام یک شغل اثر بخش باید داشته باشد یا بدست آورد. در حالیکه صلاحیت، مهارتهایی است که برای بهتر انجام دادن شغل به آن نیاز دارد.
4-2: تعیین شایستگیهای رهبری موجود و مطلوب در شرکت پالایش گاز پارسیان
یکی از سوالات اصلی تحقیق که در فصل اول نیز به آن اشاره شد: معیارهای شایستگی رهبری موجود و مطلوب چیست؟
در تحقیق مورد بررسی و بر اساس دادههای موجود در مصاحبهها، ویژگیهای متنوعی از سوی مصاحبه شوندگان ارائه گردید. دسته بندی مفاهیم به دست آمده در قالب مقولهها، آن هم به گونهای که تا حد امکان دادهها از دست نرفته و همگی در قالب مقولهها دیده شوند، کار دشواری بود. به این منظور، سه گونه دستهبندی از مفاهیم بر اساس شایستگیهای موجود و مطلوب پیشنهاد شد تا در نهایت با وجود این سه دسته مقوله، نمای کاملتر و گویاتری از مفاهیم به دست آید و دستهبندی ارائه شده بتواند نمایانگر اصلیترین مفاهیم ارائه شده در مصاحبهها باشد.
4-2-1: مقولهها و مفاهیم بدست آمده برای شناسایی شایستگیهای رهبری موجود عبارتند از:
4-2-1-1: مقوله مربوط به دانش
مقوله مربوط به دانش به عواملی اطلاق میشود که افراد، بر اساس تراکم سازمانیافته و معنادار اطلاعات از طریق تجربه، ارتباطات یا استنتاج، بدان اعتقاد داشته و ارج مینهند (انواری رستمی و شهائی، 1388: 4). محقق با انجام 14 مصاحبه به 44 کد در مورد دانش دست یافت که آنها را در سه دسته مفهومی دانش و تجربه، دانش مدیریتی و دانش همپوشانی طبقهبندی نموده است. در ادامه به شرح این مفاهیم پرداخته میشود.
جدول 1-4) دستههای مفهومی تشکیلدهنده مقوله مربوط به دانش برای شایستگی رهبری موجود
مقوله مربوط به دانش
دانش و تجربه
{14/12}{13/2}{4/6}{4/7}{9/9}{10/9}{2/15}{5/4}{14/13} {9/15} {2/4}{14/20}
دانش مدیریتی
{1/24}{3/1}{4/8}{9/5}{10/5}{10/6}{10/7}{3/18}{2/7}{5/1} {5/2}{5/3}{7/22}{6/6}{7/20}{2/5}{3/2}
دانش همپوشانی
{1/25}{2/3}{14/14}{10/7}{10/2}{14/15}{6/7}

دسته‌ها: داغ ترین ها