بررسی باکتری های احیاء کننده سولفات در …

آنتیبیوتیک کلیندامایسین از دسته داروهای پادباکتری با نیمه عمر ۲ تا ۳ ساعت مانع از بیوسنتزپروتئین توسط باکتری میشود که در درمان پریتونیت، عفونتهای داخل شکمی و همچنین عفونتهای استافیلوکوکی مصرف میشود. مترونیدازول یکی از داروهای نیتروایمیدازول اثر کشندگی بر باکتریهای بیهوازی و پروتوزوآها دارد از این رو در درمان بیماریهای التهابی، کولیت پسودو ممبراند و عفونتهای ژیادریایی مصرف میشود (منصور ۱۳۹۰، ۳۶-۳۵؛ گوهرخانی ۱۳۷۴، ۲۷؛ سیمون ۱۳۶۸، ۱۸-۱۷).
هدف از این پژوهش، ارزیابی نفش باکتریهای احیا کننده سولفات در ایجاد عفونتهای روده بزرگ و آپاندیسیت در شهر کرمان می باشد.

۱-۱- مورفولوژی روده بزرگ

روده بزرگ به طول ۱٫۴ تا ۱٫۸ متر، از انتهای روده باریک شروع شده و به مجرای مقعد ختم میشود. ابتدای رودهی بزرگ که در ارتباط با ایلئوم قراردارد، سکوم یا روده کور نامیده میشود. قسمتی ازروده بزرگ که بین سکوم وآنال کانال قراردارد، کولون نامیده میشود که به سه قسمت کولون مساعد، کولون افقی وکولون نازل، تقسیم میگردد. کولون نازل درانت ها به سیگموئیدورکتوم و نهایتاً آنال کانال، ختم میشود (جان ای ۱۳۸۹، ۹۰-۸۹).

۱-۱-۱ سکوم و آپاندیس[۱۰]

سکوم قسمت ابتدایی روده بزرگ است که زاییده آپاندیس به قسمت بن بست آن متصل میشود. آپاندیس زایدهی انگشت مانندی است به طول ۱۰-۵ سانتیمتر وقطر متوسط ۸/۰ سانتیمتر که با افزایش سن قطر آن کاهش مییابد. دیواره آپاندیس مرکب از ۴ لایهای است که درسایر قسمتهای لوله گوارش یافت میشود. مخاط آپاندیس شبیه روده بزرگ، فاقد پرز وچین و حاوی غدد لولهای مستقیم است. اپیتلیوم پوشاننده آن شامل سلولهای جذبکننده و جامی است. آستروزیر مخاط حاوی تعداد زیادی عقدههای لنفاوی است که با افزایش سن ازتعداد آنها کاسته میشود. در افراد سالخورده با ناپدیدشدن بافت لنفاوی درآپاندیس، مخاط وزیرمخاط فیبروزه میشوند. طبقه عضلانی در آپاندیس شبیه روده کوچک، مرکب از عضلات حلقوی درداخل وعضلات طولی درخارج است که از خارج بوسیله بافت سروز پوشیده شده است. آپاندیس یک عضو لنفاوی است و مانند دیگربافتهای لنفاوی میتواند ملتهب شده وتولید آپاندیسیت نماید (جان ای ۱۳۸۹، ۹۰-۸۹).

۱-۱-۲ کلون[۱۱]

وظیفه اصلی کلون جذب آب واملاح است که در نتیجه آن مواد هضم نشده وارده از روده باریک به کلون، از حالت مایع به حالت جامد درآمده و مدفوع[۱۲] نامیده میشود. باتوجه به عملکرد روده بزرگ که در اصل هدایت مواد هضم نشده به خارج از بدن است، روده بزرگ فاقد چین و پرز است.
کلون شامل قسمتهای کلون صعودی، کلون عرضی، کولون نزولی، کلون خاصره لگنی یا سیگموئید روده مستقیم دنباله کلون خاصره لگنی و قسمت انتهایی روده کلفت است. طول آن ۱۲ تا۱۵ سانتیمتر میباشد. قسمت تحتانی روده مستقیم به مجرای مقعدی[۱۳] ختم میشود. رگهای خونی تغذیه کننده روده با عبور از طبقه عضلانی به زیر مخاط رسیده و شبکه عروق بزرگی را بوجود می آورند که انشعابات آن به آستر محور پرزهای در روده باریک، نفوذ مینماید. شریانچههای انتهایی، پس از تشکیل شبکه مویرگی در درون پرزها به وریدچهها منتهی میشوند. عروق لنفی روده به صورت بن بست از راس پرزها شروع و مجرای شیری نامیده میشوند. این رگها شبکه مخاطی را تشکیل داده وسپس به لنفاتیکهای زیر مخاط میریزند. رگهای لنفی زیرمخاطی، پس ازعبور از عقده های لنفی مسیر، توسط مجرای توراسیک به سیستم وریدی تخلیه میشوند. بنابراین مواد حمل شده از طریق رگهای لنفی وارد کبد نمیشوند. عصبگیری لوله گوارش توسط سیستم عصبی اتونوم انجام میگیرد که خود به دو قسمت داخلی[۱۴] و خارجی[۱۵] تقسیم میگردد. قسمت داخلی که به سیستم عصبی رودهای نیز موسوم است، مرکب از نورونهای حسی، نورونهای رابط و نورونهای حرکتی است که بدون ارتباط با سیستم عصبی مرکزی وبه طور رفلکس، عمل مینماید. بدین ترتیب که تحریکات ناشی از ترکیب مواد غذایی (تحریکات شیمیایی) یا اتساع روده در اثر تجمع مواد (اتساع مکانیکی) به شبکههای مایسنر، منتقل شده و نورونهای حرکت آنها، سبب ترشح سلولهای اپیتلیال، انقباض عضلات وتحریک حرکات روده میشوند (حسن پور ۱۳۸۹، ۷۷-۷۶؛ سوزان ۱۳۸۹، ۲۴-۲۳؛ ساداتی ۱۳۸۹، ۵۷-۵۶).

۱-۲- بیماریهای روده بزرگ

۱-۲-۱ آپاندیسیت

بیماری آپاندیسیت یا التهاب زایده کرمی شکل شیوع فراوان دارد. علل پیدایش آپاندیسیت بسیار مختلف است. یبوست، انگلهای روده، تورم روده بزرگ، عفونتهای عمومی ازقبیل گریپ، آنژین چرکی میتوانند ایجاد آپاندیسیت نمایند. اولین علامت مهم آپاندیسیت حاد، احساس درد در اطراف ناف است، اما هنگام لمس و فشار ناحیه راست و زیرشکم، دردناک است. هنگام حمله درد آپاندیسیت، جدار سمت راست وزیرشکم سخت می شود.
بیمار حالت تهوع واستفراغ دارد. تب مختصر است و آزمایش خون ازنظر نوع گلبولهای سفید، عفونت حاد را نشان می دهد. اگر آپاندیس بیمار برداشته نشود، حمله حاد آپاندیسیت گاه به گاه تکرار خواهد شد. علت عود بیماری اغلب یک سرماخوردگی است. حملات بعدی آپاندیسیت همیشه سختتر بوده و با عوارض بیشتری توام است. آپاندیس متورم ممکن است در مدت کوتاهی چرک کند و قانقاریا شود.
 

شکل ۱-۱: آپاندیس ملتهب و متورم (آپاندیسیت)

۱-۲-۲ عفونتهای داخل شکمی

معمولاً توسط مخلوطی از باسیلهای رودهای گرم منفی وباکتریهای بیهوازی، ایجاد میشوند. این مخلوط ارگانیسمها باعث ظرفیت پتانسیل بیماریزایی باکتریها میشود (دیناکی ۱۳۸۹، ۱۵۱).
عفونتهای داخل شکمی شامل عفونت های حفره صفاق یا فضای پشت صفاقی است. حفره صفاق از زیر سطح دیافراگم تا کف لگن گسترده است و دربرگیرنده معده، روده کوچک، روده بزرگ، کبد، کیسه صفرا و طحال است. عفونتهای داخل شکمی گاهی پراکنده یا موضعی هستند و این عفونتها شاید داخل ساختمانهای احشایی مثل کبد، کیسه صفرا، طحال، لوزالمعده، کلیه یا اندامها تولید مثلی خانم ها بروز کنند.
پریتونیت (التهاب صفاق) و آبسه یک پاسخ التهابی حاد به میکروارگانیسمهای موجود در صفاق (پریتوئن)، مواد شیمیایی، تحریک یا جراحت ناشی از جسم خارجی است و آبسه یک تجمع زیاد چرکی از مایعات جدا شده از بافتهای احاطه کننده آن است که با دیوارهای مشتمل بر سلولهای التهابی و ارگانهای نزدیک آن دیده میشود. معمولاً حاوی زخم نکروتیک، باکتری و سلولهای التهابی است. پریتونیت و آبسه از نظر تظاهرات و روشهای درمانی متفاوت هستند.
پریتونیت به سه دسته نوع I (اولیه)، نوع II (ثانویه) و نوع III تقسیم بندی میشود. پریتونیت اولیه یا پریتونیت باکتریایی، یک عفونت حفره صفاق است.
آبسهها شاید داخل حفره صفاق یا اندامهای احشایی با اندازههای متفاوت قرار داشته باشند و شکلگیری آنها از چند هفته تا چندسال طول می کشد. علل آبسههای داخل شکمی با پریتونیت یکسان است و در واقع احتمالاً به تناوب یا همزمان اتفاق میافتد. آپاندیسیت شایعترین علت آبسه است.

۱-۲-۳ بواسیر

بواسیر یا خارجی است یا داخلی. اتساع سیاهرگهای اطراف مقعد به شکل یک یا چند دگمه برجسته آبی رنگ، بواسیر خارجی نام دارد. بواسیر داخلی در صورت اتساع مستقیم سیاهرگهای روده ایجاد میشود.
– یبوست مزمن، نشستن دائم و چاقی و آبستنی، مهمترین علل پیدایش بواسیر هستند. درمان آن از طریق عمل جراحی، صورت میگیرد (پارچه باف بیدگلی ۱۳۸۹، ۴۴-۴۳؛ عزیزی ۱۳۸۹، ۱۱-۱۰؛ دینا کی ۱۳۸۹، ۱۵۱).

۱-۲-۴ سرطان روده بزرگ

در سرطان روده بزرگ یا سرطان کولون، سلولهای سرطانی در داخل بافت روده شروع به تکثیر میکنند. (Collette 1999, 125). اگر چه این سرطان از جملع معمول ترین سرطانهای بشر به حساب میآید اما به دلیل بهبود روشهای غربالگری و تشخیصی، تعداد موارد جدید این بیماری و مرگ ناشی از آن به طور قابل ملاحظهای کاهش یافته است. این بیماری در هر سنی بروز مییابد اما میزان بروز در سن بالای ۵۰ سال بیشتر است (عزیزی ۱۳۸۹، ۱۱-۱۰). زمانی که در مراحل اولیه تشخیص داده میشود، این سرطان درمان پذیراست، اما تشخیص آن در این مراحل هیچگونه علامتی ندارد.
عواملی مثل سن، رژیم غذایی، پولیپها، تاریخچه شخصی و کولیت اولسروز شانس ابتلا به سرطان روده بزرگ را در فرد افزایش می دهد. در کولیت اولسروز پوشش جدار روده بزرگ دچار التهاب شده است و افراد مبتلا به این بیماری احتمال بیشتری در ابتلا به سرطان کولورکتال دارند (پارچه باف بیدگلی ۱۳۸۹، ۴۴-۴۳).
بسیاری از باکتریهای موجود در مخاط روده بزرگ از جمله اشریشیاکلی و گونههای متعلق به این جنس از جمله یرسینیا، شیگلا، سالمونلا، کمپیلوباکتر کلستریدیوم و آئروموناسها در ابتلا به کولیت اولسروز نقش دارند. علائم سرطان روده بزرگ شبیه به سایر علائم نظیرعفونتها، تب، بواسیر و بیماریهای التهابی روده میباشد (بروکس ۱۳۸۹، ۲۴۵).
خونریزی از راست روده یا وجود خون در مدفوع، چه قابل رویت باشد و چه با انجام آزمایش معلوم شود، دردهای قولنجی معده، استفراغ، ضعف و خستگی، یرقان و زردی پوست یا سفیدی چشم از دیگر علائم سرطان روده بزرگ می باشد. استفاده از روشهای غربالگری در افرادی با علائم مذکور توصیه می شود. از جمله روش های تشخیصی جهت غربالگری سرطان عبارتند از: معاینه راست روده، پروکتوسکوپی و کولونوسکوپی (مهرداد ۱۳۹۰، ۲۰-۱۹؛ پارچه باف بیدگلی ۱۳۸۹، ۴۴-۴۳ ).
عود سرطان به معنای برگشت دوباره آن بعد از درمان می باشد. ممکن است عود سرطان در روده بزرگ یا سایر قسمت های بدن نظیر کبد یا ریه رخ دهد. اگر عود به صورت درگیری تنها یک ناحیه از بدن باشد باید جراحی انجام شود. اما در صورت درگیری بیش از یک ناحیه و انتشار سرطان در قسمتهای مختلف بدن ممکن است از روشهای دیگری نظیر شیمی درمانی یا رادیوتراپی استفاده شود (مهرداد ۱۳۹۰، ۲۰-۱۹).

۱-۳- فلور روده[۱۶]

فلور روده که به طور طبیعی در مجاری گوارشی، به صورت همزیستی مسالمتآمیز زندگی کرده و در سلامت انسان و یا میزبان نقش دارند. درون دستگاه گوارش همه جانوران این فلور رودهای وجود دارد (Gilliland 1997, 820-823). جانورانی که کاملاً در شرایط بدون باکتری پرورش مییابند، بیش از جانوران عادی که فلور روده آنها شکل گرفته است، آسیب پذیر هستند. ترکیب فلور روده هر جانور، ویژه ی همان جانور است. کل بدن یک انسان به طور میانگین از ۱۰ به توان ۱۴ معادل ۱۰۰ تریلیون سلول تشکیل یافته است. شمار میکروارگانیزمهای موجود در روده ۱۰ برابر کل سلولهای بدن فردمی باشد. باکتریها بخش عمده فلور روده را به خود اختصاص دادهاند. به طوری که ۳۵ تا ۵۰ درصد روده بزرگ از باکتریها تشکیل یافته است. ۶۰ درصد توده مدفوع را باکتریها تشکیل میدهند. چیزی حدود ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ گونه میکروارگانیسم مختلف در رودهها زیست میکنند. مخمرها نیز بخش کوچکی از این فلور را به خود اختصاص دادهاند. ۴۰۰ تا ۸۰۰ گونه باکتری در رودهها بسر میبرند (Yoshiota et al 1991, 11-17). عمده باکتریهای روده کوچک گرم مثبت هستند، اما باکتریهای روده بزرگ “گرم منفی” میباشند. روده بزرگ از لحاظ متابولیکی یکی از فعالترین عضوهای بدن بشمار میآید. بخشهای ابتدایی روده بزرگ مسئول تخلیه کربوهیدراتها و بخشهای انتهایی وظیفه شکستن پروتئینها و اسیدهای آمینه را بعهده دارند. ۹۹% باکتری های روده غیرهوازی میباشند و در روده کور[۱۷] باکتریهای هوازی بیشترین تراکم را دارند. روده بزرگ حاوی باکتریهای مضر نیز می باشند، اما میزان باکتری های مفید بایستی حداقل ۸۵ درصد کل میکروارگانیسمهای روده را تشکیل بدهند، تا سلامت میزبان تضمین شود.
باکتریهای سودمند روده عمدتاً از جنس کلاستریدیوم[۱۸]، باکتریوئید[۱۹]، پپتوکوکوس[۲۰]، رومینوکوکوس[۲۱]، فوزوباکتریوم یوباکتریوم[۲۲]، لاکتوباسیلوس[۲۳]، اشریشیا[۲۴]، یفیدوباکتریوم[۲۵]، پپتواسترپتوکوکو[۲۶] میباشند (جاکلیک و دیگران ۱۳۸۲، ۱۸۹).
باکتروئیدها[۲۷] به تنهایی ۳۰ درصد کل باکتریهای روده را تشکیل میدهند. تنها مخمرهای موجود در رودهها شامل کاندیدا[۲۸] و ساکارومیسس[۲۹] میباشند (بروکس ۱۳۸۹، ۲۹۰).
 

شکل ۱-۲: فلور طبیعی روده

۱-۴- نقش های مهم فلور طبیعی روده

الف) تخمیر و جذب کربوهیدراتها

بدون فلور روده، بدن انسان قادر به شکستن برخی کربوهیدراتها نیست. کربوهیدراتهایی که بدن بدون یاری فلور روده قادر به هضم آن ها نیست شامل نشاستهها، فیبرها، الیگوساکاریدها، قندها (لاکتوز)، الکلها و پروتئینها میباشد. این خاصیت فلور روده به خاطرتولید آنزیمهایی است که قادر به شکستن پلی ساکاریدها میباشند.
ب- باکتریها کربوهیدراتهای تخمیر شده را به اسیدهای چرب کوتاه زنجیر و یا (SCFAS) (عمدتاً استات، بوتیرات و پروپیونات) و همچنین گازهایCo2، متان و هیدروژن تبدیل می کنند. (SCFAS) می توانند به عنوان یک منبع غذایی و انرژی برای میزبان مورد استفاده قرار گیرند.(SCFAS) در افزایش جذب آب توسط روده، کاهش تعداد باکتریهای زیانبار، افزایش رشد سلولهای رودهای، افزایش تکثیر باکتریهای مفید روده، کنترل تکثیر و تمایز سلولهای اپیتلیال روده نقش دارند.
ج- یک تخمیر نه چندان مطلوب دیگر نیز در روده روی میدهد، که پروتئین هایی نظیر آنزیمها، سلولهای باکتریها و میزبان مرده، کلاژن و الاستین (موجود درغذا) را شکسته و تولید سم می کند. این سم سرطانزا می باشد، از این رو توصیه می شود رژیم غذایی کم پروتئین باشد.
د- سرکوب رشد باکتریهای بیماری زا: فلور روده با ایجاد رقابت از رشد و تکثیر باکتریهای مضر و مخمرها جلوگیری بعمل میآورند. باکتریهای نافع روده با رقابت بر سر مواد غذایی و محلهای اتصال به اپیتلیوم از رشد باکتریهای مضر جلوگیری میکنند. همچنین فلور روده تولید باکتریوسین (bacteriocin) میکند، که باعث شکسته شدن میکروبهای مضر میگردد. فرآیند تخمیر نیز با تولید اسیدهای چرب، باعث کاهش PH قولون گردیده و همین امر از تکثیر باکتری های مضر ممانعت بعمل میآورد.
ه- تکامل سیستم ایمنی: فلور روده تاثیر پویا و مداومی برروی سیستم ایمنی بدن انسان دارد. باکتریها بافت لنفاوی مخاط روده را تحریک به تولید آنتیبادیها علیه عوامل بیماریزا میکنند. به مجرد اینکه نوزاد متولد میشود، باکتریها شروع به ایجاد کولونی در مجرای گوارش میکنند. نوزادان باکتریها را از مادر و سپس از مواد غذایی کسب میکنند. نخستین باکتریهایی که در روده مستقر می شوند، برروی پاسخ ایمنی تاثیرگذار بوده و آن را مساعد بقای خود و نامساعد برای گونههای رقیب میکنند. بنابراین نخستین کولونی باکتریها تعیین کننده فلور دائمی مادام العمر شخص میباشد. باکتریهای مفید فلور روده با تغییر گیرندههای سطحی خود، با تقلید از سلولهای میزبان، از هجوم پاسخ ایمنی علیه خودشان جلوگیری میکنند.
و: جلوگیری از آلرژی: افرادی که دچار آلرژی هستند، دارای ترکیب فلور رودهای متفاوتی نسبت به افرادی که دچار آلرژی نمیشوند، هستند. فلور روده با تحریک سیستم ایمنی به آن میآموزد که چگونه به آنتی ژنها پاسخ دهد. فقدان این باکتریها در دوران نوزادی و کودکی به سیستم ایمنی ناکارآمد در فرد منجر میشود، به طوری که سیستم ایمنی به آنتیژنها پاسخ شدید میدهد. از سوی دیگر تفاوتها در فلور روده میتواند نتیجه آلرژیها باشد و نه علت آنها.
ز: باکتریها و (SCFAS) از بروز بیماریهای التهای روده ممانعت به عمل میآورند.
ح: کمک به جذب ویتامینها و مواد معدنی (آهن، کلسیم و منیزیوم)

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.