است.
تمام آیات و روایاتی که درباره تحصیل علم و دانش وارد شده، با بیان عبارتهایی همانند «یا ایّها النّاس» و «یا ایّها الّذینَ آمَنوا» جنبه عمومی دارد و شامل زنان هم می‌شود. اسلام «علم» را نور و بینایی و «جهل» را ظلمت و کوری می‌داند. «قُل هَل یَستوی الاعمی و البَصیر أم هَل تَستوی الظلمات والنّور». بگو آیا چشم نابینای جاهل و دیده بینای عالم یکسان است؟ آیا ظلمات و تاریکی جهالت با نور علم و معرفت مساوی است؟(سورهرعدآیه۱۶) در آیه دیگر نیز می‌فرماید: «هَل یَستوی الّذین یَعلمون والَّذین لایَعلمون انّما یتذکر اولوا الالباب» آیا آنان که به سلاح علم مجهزند، با آنان که با جهل و نادانی دست به گریبانند، با هم برابرند؟ فقط اندیشمندان تفاوت این دو گروه را درک می‌کنند و امتیاز آنان را بازمی‌یابند.
وقتی علم در دیدگاه اسلام نور و بینایی است، دستیابی به آن بر هر مسلمانی فرض است. پسنمی‌توان گفت از منظر اسلام تنها بر مردان لازم است که از ظلمت خارج شوند و به روشنایی برسند، اما زنان چنین وظیفه‌ای ندارند و باید همچنان در ظلمت جهل و نادانی باقی بمانند.
برابری همه انسانها در بهرهمندی از حق آموزش و تعهد و التزام دولتها در این زمینه در قوانین اساسی کشورها مورد تأکید قرار گرفته است،در جمهوری اسلامی ایران نیز در اصل 30 قانون اساسی دولت را موظف به ایجاد امکانات آموزش رایگان تا پایان دوره متوسطه نموده است. (هاشمی، 1392)
در اسناد بین‌المللی حقوق بشر به آموزش به عنوان یک حق طبیعی و جهانشمول نگریسته می‌شود، از این رو تمایزی از لحاظ جنسیتی وجود ندارد و از آنجا که حق حیات و انسانیت هیچ انسانی اعم از زن و مرد قابل سلب نیست، حقوق طبیعی وی نیز از جمله حق بر آموزش بر اساس تمایز جنسیتی از زنان و دختران قابل سلب نیست، پس اسناد بین‌المللی حقوق بشر ایجاد‌گر حقوق بشر از جمله حق بر آموزش نیستند بلکه آن را به رسمیت شناخته و اعلام می‌کنند و در نتیجه این حق ذاتی انسان وارد قلمرو حقوق موضوعه می‌شود. از اینرو در این فصل عدالت جنسیتی در آموزش در حقوق اسلام که خود برگرفته از فقه اسلامی است و حقوق بشر خواهیم پرداخت.ابتدادرمبحث«عدالت جنسیتی در امر آموزش از دیدگاه حقوق اسلام» تحت عناوین؛ جایگاه عدالت جنسیتی در آموزش در آموزههای دینی و فقه اسلامی و عدالت جنسیتی در آموزش در حقوق موضوعه بررسی میشود سپس،برای تبیین جایگاه این حق در اسناد بینالمللی حقوق بشر در مبحث «عدالت جنسیتی در امر آموزش از دیدگاه حقوق بشر» به بررسی اصول عدالت جنسیتی در اسناد بینالمللی حقوق بشرپرداختهو درادامه،دلایل تبعیض در آموزش بر مبنای جنسیت و راهکارهاییجهتارتقاءورفعآنارائهخواهد شد.

مبحث اول: عدالت جنسیتی در امر آموزش از دیدگاه حقوق اسلام
گفتار اول: جایگاه عدالت جنسیتی در آموزش در آموزههای دینی و فقه اسلامی
به منظور پی بردنبهجایگاهآموزشزناندرمکتباسلاملازماستدریابیمکهآیادر آموزههایدینی اسلام،امرآموزشجنسیتپذیراستیااینکهمربوطبهتمامیافراد اعماززنومرداست؟ واگرزنان دارایاینحقمیباشدآیاعلمآموزیبرای آنهامحدود بهعلومخاصیاستیانه؟ ابتدابرخیازآیاتوروایاتدرزمینهعلمرابیانمیکنیم،سپسسؤالاتمطرح شدهراپاسخداده میشود.
قَالَرسولُاللَّه (ص):«طَلَب الْعِلْمِفَرِیضَه علَىکُلّ مسلِم»:جستوجووتحصیلعلمبرهر مسلمانیواجباست. اینحدیثازجملهاحادیثمسلمیاستکهشیعهوسنیآنرا ازرسولاکرم(ص) نقلکردهاند.(کلینی، 1407ق) دربرخیاز کتب حدیثی،اینروایترا بهصورت قَالَرسولالله (ص): «طَلَبُ الْعِلْمفَرِیضَه علَىکُل مسلِمٍومسلِمه» نیزنقلکردهاند (مجلسی، 1404ق) که خودمیتواندمدرکیبرحقآموزشزنانباشد.

امامعلی(ع): «أَیُّهَاالنَّاسُ اعلَمُواأَنَّکَمالَالدِّینِطَلَبُ الْعِلْمِوالْعملُ بِهِأَلَاوإِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ أَوجَبُ علَیکُم مِنْطَلَبِالْمال»:ایمردمبدانیدکهکمالدینطلبعلمو عملبهآناست؛ آگاهباشیدکههماناطلبعلمبرشماواجبترازطلبمالاست.
امام حسین (ع):«تَفقهوافیالدّینفإنهمنلمیتفقهمِنکمفیالدّینفَهوأعرابی»:دردین آگاهیپیداکنیدهماناکسانیکهدردینتفقهنکننداعرابیهستند.اینحدیثدرتأیید آیه 122،سورهتوبهمیباشد: «فَلَولَانَفَرَمِنکلفِرْقَهمنهُمطَائفَه لیتَفَقَهوافىِالدِّینِ ولِینذِروا قَومَهُم إِذَارجعواإِلَیهِم لَعلَّهم یحْذَرون»:پسچراازهرگروهیازآنان (مؤمنان)،دستهاىکوچنمىکنندتادردینآگاهىپیداکنند وگروه خودرا-وقتىبهسوىآنانبازگشتند- بیمدهند؛باشدکهآنان [ازکیفرالهى] بترسند؟منظورازتفقهدردین،درکهمهمعارفدینىازاصولوفروعآناست،بهخصوص احکامعملى،کههماکنوندرلسانعلماىدین، کلمهفقه درخصوصاحکامعملیاصطلاح شده،بهدلیلاینکهمىفرماید: «ولیُنْذِرواقَومَهُم؛ و قومخودراانذارکنند»، ومعلوماست کهانذاربابیانفقهاصطلاحى،یعنىباگفتن،مسائلعملىصورتنمىگیرد،بلکهاحتیاجبه بیاناصولعقایددارد. (طباطبایی، 1417ق) اعرابی،عامیجاهلبهامردین است.اینافراددربیابانها سکونتدارندوجزبرایحاجاتدنیویبهشهرنمیآیند. این افرادهمانهایی هستندکهخداونددرقرآنفرمودهاست: «الْأَعرابُ أَشَدُّ کُفْراًونِفاقاًوأَجدَرُ أَلایَعلَمُوا حُدودَ ماأَنْزَلَاللَّهُ»:بادیهنشینانعرب،درکفرونفاق (ازدیگران) سختتر،وبه اینکه حدودآنچهراکهخدابرفرستادهاشنازلکرده،ندانندسزاوارترند.درمقابل،اعرابیمهاجراستکهوطنشرابرایاکتساببصیرتدردینوتعلم فقهو یقینترکمیکند. (کاشانی، 1406ق)
رسول خدا (ص):«اُطْلُبواالْعِلْمَ ولَوبِالصِّینِ»: علم, و دانشراتحصیلکنیدولواینکهدرچینباشد.دراینحدیث،علاوهبراینکهوجوبطلبعلمبرهمه افراد،بیانمیکند،ایننکتهرانیزبیانمیکندکهتحصیلعلمازلحاظمکان محدودیتندارد و حتیاگرکسبآنمستلزممهاجرتبهدورتریننقاطمانندچین نیزباشدبایدآنرا تحصیل کرد. (مطهری، 1380)اینمطلبهمانمضمون آیه100،سوره نساءمیباشد: «ومَنیخرُج مِنبیتهمهاجراًإلیاللهورسولهثم یُدرکْه الموتفقدوقعأجرُهعلیالله»: وهرکس[بهقصد] مهاجرتدرراهخداوپیامبراو،از خانهاشبهدرآید،سپسمرگش دررسد،پاداشاوقطعاًبرخداست. منظورازاینآیه،مهاجرتبهسرزمیناسلاماست؛ سرزمینیکهمسلماناندرآنجامیتوانندباکتابخدا وسنترسولخدا(ص) آشناشوند.(طبرسى،1429ق)
همچنین پیامبر اکرم (ص) میفرماید:«مَنْتَعَلَّمَ بَاباًمِنَالْعِلْمِکَانَأَفْضَلَمِنْأنْیُصَلِّیَ أَلْفَ رَکْعَه»: هرکسبخشیاز علمرابیاموزد،ازخواندنهزاررکعتنمازافضلاست. (حرّ عاملی، 1409ق)اینحدیث،فضیلتعلمآموزیرابرهمهافراد، اعم از زن و مردروشنمیکند.
امام سجاد(علیهالسلام):«قَالَلَویَعلَمُ النَّاسُ مَافِیطَلَبِالْعِلْمِلَطَلَبُوهُوَلَوبِسَفْکِ الْمُهَجِوَ خَوضِ اللُّجَج»: اگرمردمنتیجهطلبعلمرامیدانستندحتماًبهدنبالآن میرفتندولواینکه خونشاندراینراهریختهشودیابهخاطرعلم،مجبورباشند اقیانوسهارابپیمایند. (کلینی، 1407ق) اینحدیث،فضیلتتحصیلعلمرابر عموممردمذکرمیکند.خداوند درآیه9سورهزمر،برایانسانعالِم،نسبتبهفرد جاهل،فضیلتوبرتریقائلمیشود: «قُـلهلیَستوِیالَّذینَیَعلمونوَالَّذینَ لایَعلَمونَ»:: آیاکسانیکهمیدانندوکسانیکهنمیدانندیکساناند؟ دراینآیه،علمداشتنونداشتنمطلقآمدهاست و مختص به جنس خاصی نشده؛امامرادازعلمدر آیاتقرآن،بهمعنىدانستن دستهایازاصطلاحاتیاروابطمادىدرمیاناشیا،وبه اصطلاح «علومرسمى» نیست،بلکهمنظورازآنمعرفتوآگاهىخاصىاستکهانسانرابه قنوت،یعنى اطاعتپروردگار،وترسازدادگاهاووامیدبهرحمتخدادعوتمىکند؛ علوم رسمىنیزاگردرخدمتچنینمعرفتىباشدعلماست،واگرمایهغروروغفلتو ظلم وفساددرارضشودوازآن «کیفیتوحالى» حاصلنشود قیلوقالى بیش نیست. (مکارمشیرازی، 1374)
امام صادق(ع): «طَلَبُ الْعِلْمِ،فَرِیضَهٌفِیکُلِّحالٍ»: طلبعلمدرهرحالواجب است.(حرّ عاملى، 1409ق)اینحدیثنیزمانندسایراحادیثعلاوهبرشمولآنبرهمهافراد، عدممحدودیتطلبعلمازلحاظزمانرانشانمیدهد؛یعنی تحصیلعلمدرهرزمانی واجباست.
همچنین ایشان میفرمایند:«الْحِکْمَهضَالَّهالْمؤْمِنِفَحَیثُمَاوَجَدَأَحَدُکُمضَالَّتَهُفَلْیَأْخُذْهَا» :حکمت،گمشده مومناست،هرکسدرهرنقطهگمشدهاشرایافتبایدآنرابردارد. (مجلسی، 1404)

مطلب مشابه :  پایان نامه :حقوق اقلیت ها

دانلود پایان نامه

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوندبرای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  40y.ir  مراجعه نمایید.

رشته حقوق همه گرایش ها : عمومی ، جزا و جرم شناسی ، بین الملل،خصوصی…

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

مشابهاینمضمون،درنهجالبلاغهنیزآمدهاست:«حضرتعلی(ع): الْحِکْمَهضَالَّه الْمؤْمِنِ فَخُذِالْحِکْمهَولَومِنْأَهلِالنِّفَاق: حکمتگمشدهمومناست،آنرابرگیرید، هرچنداز منافق».(موسوی، 1414ق)
ایندوحدیثبهوجوبتعلّمبرهمهافراداعم از زن و مرداشارهمیکند،اگرچهمستلزمآنباشدکهازاهل نفاقآموختهشود.
حکمتیعنیکلامومطلبمحکم،منطقیودرست؛یعنیدریافتحقیقت. هرقاعدهوقانونیکهباحقیقتموافقباشدوساختهتخیلاتنباشدحکمت است. (مطهری، 1380) درآیه164،سورهآلعمران،خداوندیکیازاهدافبعثت پیامبررا تعلیمکتابوحکمتبهمؤمنانذکرمیکند: «لقدمنَّاللهعلیالمومنینإذ بَعَثَفیهم رسولاًمِنأنفسهمیَتلُواعلیهمآیاتهویزکّیهمویُعلّمهمالکتابَ وَالحِکمه» :بهیقینخدابرمؤمنان،منتنهادکهپیامبریازخودشاندرمیانآنهابرانگیخت،تاآیاتخودرابرایشان بخواندوپاکشانگرداندوکتابوحکمتبهآنانبیاموزد.
درتفسیراینآیه،مقصودازحکمت،قرآنوشریعتذکرشدهاست. (رازی، 1408ق) درآیه 5،سورهعلقنیزخداوندمیفرماید: «علَّمالإنسانَمالم یعلم»: (خداوند) آنچهراکهانساننمیدانست (بهتدریج) بهاوآموخت. درتفسیر اینآیه،آمده استکهمنظورازعلمیکهخداوندبهانسانمیآموزد،اموردینودنیا بهخلققواونصب دلایلوانزالآیاتاست. (کاشانی، 1336ش)
2-1-1.جنسیتپذیریو یاعدمجنسیتپذیریامرآموزش
روایاتوآیاتدرزمینهعلم و دانش،فراواناند. نظرمشهورفقهادررابطهباآنها،ایناستکه در اسلامنهفقطعلمبهعنوانحق،ازامتیازاتکسینیست،بلکهتحصیلآنبهعنوان تکلیفو وظیفهبرهمهافراد،واجباست. اگرهماختلافنظریهستدرمعناومقصوداین آیاتوروایاتیامقدارعموموشمولآنهااست. صیغهجمعمذکر درآیاتواحادیث،دال برایننیستکهفقطمردانمخاطبهستندبلکهدرلسان عرب،استعمالجمعمذکرمیتواندهمزنانوهممردانرادربرگیرد. (نجفی، 1390)برایمثال،در آیه 164،سوره آل عمرانکهتزکیهوتعلیم بهصیغهجمعمذکرآمده،آیامیتوانگفت تزکیه،مختصمرداناست؟بدیهیاست کهخیر؛پستعلیمنیزمختصمرداننیست. (الهامی، 1374)
بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران دررابطهباروایاتیکهوجوبعلمرابیانمیکنندمیفرمایند:در اینکه مرادازاینروایات،وجوبتمامیعلومبرهمهمردمنیست،شکوشبههای وجودندارد، پسمنظورازآنهاوجوبفیالجملهاست.احتمالداردکهمنظوراز روایات،وجوبعلمبه اصولدینباشد. (موسوی الخمینی، 1391)
درمدارکذکر شده،نهتنهاهیچقیدخاصیدررابطهبااختصاصحقآموزشبهزنیا مرد وجودندارد،بلکهتحصیلعلمرابرهمهواجبمیداندوبرایآنفضیلتواجر بسیاری قائلمیشود.
دین اسلامدر14قرنپیش،زنومردرابرایکسبعلمومعرفتبرابرهمنمودواین حقرا بدونهیچگونهفشاروضرورتاجتماعی،نظیراعتصابوجنجال،بهزنانداده است؛ درحالی که،اروپادرقروناخیرتحتقیامزنانوفشاروتهدیدعواملمختلف اقتصادیو سیاسی، ناگزیربهاعطایاینحقبهزنانشد. (نوری، 1347)
2-1-2. گسترهعلومیکهزنحقآموزشآنهارادارد
بیشترفقها،دررابطهبامحدودهعلومیکهزنحقاکتسابآنهارادارد برایننظر هستندکهحسنوبلکهوجوبکفایییادگیریوتعلیموتعلمتمامیعلوم ازاموراتمسلمه استوآیاتوروایاتوادلّهعقلیّهوسیرههاىعملیّه،برحسن تعلیموتعلمتمامىآنها دلالتدارد (جزدرمواردىکهبهصورتعلممحضاستو حقیقتىنداردویاملازمبا مفاسدوضررهاىدیگرباشد)وبیانالهى«إِنَّمایَخْشَىاللَّهَ مِنْعِبادِهِالْعُلَماءُ» وآیاتدیگردربابعلموهمچنینظاهر روایات «طلبالعِلمفریضهعلىکلّ مسلم» و«اُطلبالعلموَلوبِالصّین»و دیگر روایات ذکرشدهواطلاقاینروایات،دلالتبر شمولاینحکمبرتمامىعلوماست. تربیت شاگردانىهمچونجابربنحیّان،استادوپدر علمشیمىدرمکتبامامصادق (ع)، دلیلعملىبراینمدعىاست. لیکنودرعینحال، عالیترینوکاملترین؛ارزشو ثوابوتأکیدخداوندوبزرگاندرجهتفراگیرىعلوم شرعیهومعارفالهیهاستو بههماناندازهکهسعادتوسلامتروحوروانوسعادت آخرتبرسلامتجسمو سعادتدنیابرترىدارد،علومشرعیهومعارفدینیهبرسایرعلومدیگر، تقدموبرترىدارد. البته،اینبیاندرموردغوروتخصصدرسایرعلوماست؛امااطلاعو آشنایى درپارهاىازعلوم(مانندحسابوهندسهوریاضیاتونجوموجغرافیاو …) که درعلومشرعیهواحکامدینیهمؤثراستبسیارنیکووبلکهلازماست،همانگونهکه بسیارى ازبزرگانگذشته،مانندعلّامهوشهیدینوامثالآنان،آشنایىکاملىبا بسیارىازاینعلوم داشتند. (نجقی، 1409ق)اینعلوم (مانندریاضیات، هندسه،طبابت، کشاورزیو بازرگانی) باعثمیشودجامعهاسلامیباتمسکبهآیه

دسته بندی : پایان نامه حقوق

دیدگاهتان را بنویسید