تشکیل می‌دهد و معلمان و دانش‌آموزان در فعالیت‌های یاددهی- یادگیری به این ماده آموزشی تکیه دارند. تهیه و تولید کتابهای درسی مناسب بسیار ضروری است. در کشورهای دیگر نیز که مواد آموزشی متنوع تولید می‌شوند. کتاب درسی همچنان بعنوان منبع اساسی یادگیری موقعیت خود را حفظ کرده است. کتاب درسی امروز نمی‌تواند صرفاً اطلاعات در اختیار فراگیران قرار دهد، زیرا پر کردن ذهن از اطلاعات، کمکی به شهروندان امروز در برخورد با مسایل جدید زندگی نمی‌نماید، بلکه کتاب‌های درسی باید از طریق ایجاد فرصت‌ها و فعالیت‌های یادگیری انفرادی و گروهی مهارتهای ذهنی و عقلانی سطوح بالاتر را در فرد تقویت کنند؛ همچنین انسان امروز به توانایی‌های کاوشگری و تحقیق نیاز دارد. از آنجا که دانش امروز خیلی سریع رشد می‌کند و دانش موجود منسوخ می‌شود احاطه به دانش مفید و ضروری برای افراد امکان‌پذیر نیست بلکه افراد باید روش کاوشگری را بیاموزند و صلاحیت مواجهه با مسایل زندگی را داشته باشند. این رسالت عظیم تربیتی به مقدار زیادی از طریق کتابهای درسی انجام می‌گیرد (ملکی، ۱۳۸۲، ص ۱۸۶). یک کتاب درسی در زمان معاصر، دیگر به عنوان کتابی جامع که شامل مجموعه کاملی از یک رشته دانش باشد، قلمداد نمی‌شود. بلکه به عنوان یک عامل است از مجموعه عواملی که در فرایند یادگیری باید مورد استفاده دانش‌آموز قرار گیرد (مشایخ، ۱۳۷۸، ص ۶۵).
راهنمای تدریس۲۰۴:
هدف عمده راهنمای تدریس، عرضه رهنمودها و دستورالعمل تفصیلی برای تدریس هر یک از قسمت‌های برنامه درسی است. به علاوه راهنمای تدریس ممکن است “مطالب مربوط به سابق? موضوع درسی۲۰۵” و مواد آموزشی تکمیلی و نیز پیشنهادهایی برای فعالیت‌های اضافی برای یادگیری را دربر داشته باشد.
راهنمای تدریس باید شامل این موارد باشد: اطلاعاتی درباره اصول اساسی و منطقی که بر مبنای آن، برنامه درسی تدوین شده است، اصول آموزشی مورد استفاده در برنامه، هدفهای کلی آموزشی برنامه و هدفهای رفتاری برای هر قسمت از برنامه. راهنمای تدریس باید همچنین شیو? عرضه یک واحد از مطالب یک درس را عرضه کند، تا معلم با توجه به نیاز کلاس و شخصیت خودش شیوه متناسب را انتخاب کند.
مطالب مربوط به سابق? موضوع درسی:
با توجه به پیشرفت علم و توسع? شیوه‌های تدریس، معلم اغلب برای تدریس در کلاس درس نیاز به این دارد که اطلاعات خود را دربار? موضوع درسی تکمیل کند. از این رو بایستی مطالب مربوط به موضوع درسی در اختیار او قرار گیرد. فهرست کتابهای مرجع در این زمینه می‌تواند مفید واقع شود.
دفترچه تمرین: می‌توان از طریق تمرین‌هایی که در دفترچه تمرین تعیین می‌گردند زمان و ساعات زندگی دانش‌آموزان را در حدی که آنان را از امور و فعالیت‌های ضروری دیگر محروم نسازد در اختیار گرفت و به مراحل بالاتر یادگیری رساند. به منظور کسب توانایی‌های ذهنی سطوح بالا، تمرین و انجام تکالیف بیشتر در مورد آموخته‌ها ضروری است. وجود تفاوتهای فردی در دانش‌آموزان نیز عامل دیگری برای ضروری ساختن تهیه دفترچه تمرین است. یادگیری عملی است که در درون هر فرد انجام می‌پذیرد و هر فرد نیز برای درونی ساختن یادگیری به زمان و تمرین لازم نیاز دارد. وجود دفترچه تمرین این امکان را به وجود می‌آورد که هر دانش‌آموز در اوقات بیرون از مدرسه با انجام تمرینهای لازم به یادگیری تسلط‌یاب برسد. لزوم ارزشیابی تکوینی در فعالیت‌های آموزشی عامل دیگری است که وجود دفترچه تمرین را ضروری می‌سازد و اهمیت کاربرد این ماده آموزشی را نشان می‌دهد. از طریق دفترچه‌های تمرین و تعیین فعالیت‌های ذهنی و عملی مختلف برای دانش‌آموزان در موقعیت‌های مختلف می‌توان معلم را در تدریس و اجرای ارزشیابی تکوینی یاری نمود (ملکی، ۱۳۸۱، ص ۱۴۹).
ب) مواد آموزشی تکمیلی:
منظور این است که معلم ممکن است بخواهد برای دانش‌آموزان استعداد درخشان و باهوش، تکالیف اضافی تعیین کند و یا ممکن است برای آن دسته از دانش‌آموزانی که در یادگیری اشکالاتی دارند، مواد کمکی جستجو کند (مشایخ،۱۳۷۸، ص ۶۶).
ج) وسایل آموزشی:
وسایل آموزشی مکمل مواد آموزشی در اجرای برنامه درسی است. ممکن است از سه نوع وسیله آموزشی در کلاس درس استفاده شود: وسایل آموزشی نمایشی، وسایل آموزشی اطلاعاتی، وسایل آموزشی گروهی.
– وسایل آموزشی نمایشی:
وسایلی است که به وسیله معلم در کلاس درس نشان داده تا مطلب درسی به خوبی تفهیم شود.
– وسایل آموزشی اطلاعاتی:
وسایل آموزشی اطلاعاتی عبارت است از کتابها، مدارک و منابعی که دانش‌آموزان به قصد گردآوری اطلاعات به آنها مراجعه می‌کنند. این قبیل منابع باید در دسترس دانش‌آموزان باشد تا بتوانند در مواقع لازم اطلاعات مورد نیاز را به دست آورند.
– وسایل آموزشی گروهی:
علاوه بر موارد یاد شده که به طور انفرادی برای دانش‌آموزان قابل استفاده است، فعالیت‌ها و روابط دانش‌آموزان در گروه نیز یک وسیله آموزشی است، وقتی که دانش‌آموزان در یک تیم به بازی آموزشی مشغول هستند، “بازی” نقش یک وسیله آموزشی را دارد.
مواد آموزشی لازم برای آموزش مهارتهای زندگی
راهنمای آموزش مهارتهای زندگی:
جزو? اصلی آموزش مهارتهای زندگی، راهنمای آموزش برنامه است که در آن فعالیتهای اصلی برنامه و جزئیات دقیق آن توصیف شده است. جزو? آموزشی باید شامل موارد زیر باشد:
– آشنایی با منطق، اهداف، نظریه، ارزش‌ها و روش‌شناسی برنام? آموزش مهارت‌های زندگی؛
– آموزش تکنیک‌هایی که یادگیری دروس مهارت‌های زندگی را تسهیل می‌نماید مانند استفاده از تکنیک گرم شدن برای سهولت شرکت در فعالیت‌های گروهی؛
– تعیین فعالیت‌هایی که رشد مهارتهای زندگی را تسریع می‌نمایند. مثلاً فعالیت‌هایی که کودکان و نوجوانان بتوانند با اعضای خانواده‌هایشان انجام دهند؛
– تعیین فعالیت‌هایی که رشد مهارت‌های زندگی را در موقعیت‌های مختلف سرعت می‌بخشد. مثل حضور در جمع دوستان و فعالیت‌های اجتماعی.
از آنجا که آموزش مهارتهای زندگی برای بیشتر معلمان و آموزش‌دهندگان جدید است، چهارچوب ارائه اطلاعات باید به گونه‌ای باشد که استفاده‌کنندگان به راحتی فلسفه این نوع آموزش و ساختار جلسات را دریابند. مثلاً چهارچوب دروس هر یک از مهارتها باید این گونه باشد:
– هدف و مقصود درس
– تعیین فهرست‌بندی و توصیف مواد مورد نیاز هر درس
– ارائ? اطلاعاتی در زمینه سودمندی و فاید? درس و مشخص کردن نحوه ارتباط این درس با سایر دروس و یا با برنامه تحصیلی ملی
– فعالیت‌های مربوط به درس:
الف فهمیدن درس؛
ب)ایجاد ارتباط میان مفاهیم و مهارتهای جدید؛
ج) تمرین مهارتهای جدید،
د) به کار بردن مهارت‌ها در موقعیت‌های مختلف زندگی
– تکلیف خانگی
– پیگیری و ارزیابی
– منابع و فعالیت‌های اضافه(سازمان جهانی بهداشت،۱۳۷۹،ص۴۷)
سایر مواد آموزشی
در برنام? آموزش مهارت‌‌های زندگی، کتابچه‌ای نیز برای استفاده کودکان و نوجوانان تهیه می‌شود که معمولاً از کودکان و نوجوانان خواسته می‌شود تا احساس‌های شخصی و آموخته‌های خود را در این کتاب یادداشت کنند. تدوین کتابچه‌ای برای والدین، که محتوای آن عبارت است از: معرفی برنام? مهارتهای زندگی، بیان منطق و اهداف برنامه و تشریح فعالیت‌های مشترک والدین و فرزندان در خانه. تدوین کتابچه‌ای برای مسؤولان مدرسه که محتوای آن عبارت است از معرفی برنامه آموزش مهارتهای زندگی و مزایا و فاید? این برنامه، در دستیابی به اهداف سازمانی مدارس و ضرورت شرکت مجدد معلمان در دوره‌های آموزشی بعدی، حایز اهمیت است. علاوه بر آنچه ذکر شد تدوین نشریه کوچکی برای توصیف برنام? آموزش مهارتهای زندگی به کارکنان بهداشتی و پیشگیری مدارس و مددکاران مهم جلوه می‌نماید. در صورت عدم حضور این متخصصان در مدارس می‌توان چنین نشریه‌ای را برای مردم جامعه تنظیم نمود و در مورد محتوا و اهداف برنامه به آنان اطلاعات ارائه نمود (سازمان جهانی بهداشت، ۱۳۷۹، ص ۴۸).
فعالیت‌های یادگیری۲۰۶
وقتی از برنامه درسی بحث می‌کنیم بین روشهای تدریس و فعالیت‌های آموزشی تمایزی قایل نمی‌شویم. بلکه هم? اعمالی را که معلم و دانش‌آموز انجام می‌دهند تحت عنوان “تجربیات یادگیری” ذکر می‌کنیم؛ در حالی که این مقوله‌بندی کار صحیح نیست در آغاز قرن حاضر اصطلاحات فعالیت‌های یادگیری و تجربیات یادگیری در ادبیات آموزشی وجود نداشتند، اما با رشدی که در رشته روان‌شناسی به وجود آمد و تلاش‌هایی که “کیلپاتریک” و “الس وورث کالنیگز” به عمل آوردند فعالیت‌های فراگیران مورد توجه زیادی قرار گرفت. تا سال ۱۹۳۵ اصطلاح فعالیت یادگیری به جای تجربیات یادگیری به کار می‌رفت، اما امروزه صاحبنظران تجربیات را در معنای ویژه خود بکار می‌برند (ملکی، ۱۳۸۱، ص ۱۱۹).
اصطلاح “تجربه یادگیری۲۰۷” مترادف محتوای یک درس یا فعالیتی که معلم انجام می‌دهد نیست، بلکه به کنش متقابل بین یادگیرنده و شرایط خارجی موجود در محیط که یادگیرنده به آن واکنش نشان می‌دهد اطلاق می‌شود(تایلر،۱۳۸۱،ص۷۸).
اصول حاکم بر انتخاب فعالیت‌های یادگیری:
۱. فعالیت‌های یادگیری به گونه‌ای انتخاب شود که دانش‌آموز فرصت لازم را برای تمرین رفتارهای متناسب با هدفهای موردنظر داشته باشد. مثلاً اگر پرورش مهارت حل مسأله هدف برنامه است، باید دانش‌آموز فرصت لازم را برای تمرین حل مسأله داشته باشد در غیر اینصورت هدف مزبور تحقق نخواهد یافت. یا اگر “تقویت مهارت همکاری” یکی از هدفها است لازم است ضمن تدریس،فعالیتهای یادگیری فرصت لازم را برای تمرین روابط گروهی و همکاری در اختیار دانش‌آموزان قرار دهد.
۲. فعالیتهای یادگیری طوری انتخاب شود که دانش‌آموز از انجام آنها احساس رضایت کند. برای این کار باید تجارب یادگیری متناسب با نیازها و علایق دانش‌آموزان انتخاب شوند.
۳. فعالیتهای یادگیری باید با آمادگی دانش‌آموزان هماهنگ باشد. در هر نقطه سنی افراد از نظر عقلانی، جسمانی، اجتماعی و عاطفی و غیره در شرایط خاصی هستند. معلومات و تجارب فعلی دانش‌آموزان نیز جنبه دیگر آمادگی آنهاست.
۴. فعالیت‌های یادگیری باید طوری انتخاب شوند که منجر به هدفهای تربیتی نامطلوب نشوند. بنابراین در انتخاب فعالیت‌های یادگیری باید به آثار و نتایج آنها توجه کرد. مثلاً دانش‌آموزی که دربار? رفتارهای نابهنجار جامعه اطلاعاتی گردآوری می‌کند ممکن است به طور همزمان نفرت از مردم را در خود پرورش دهد. در این مورد فعالیت‌های یادگیری بایستی به گونه‌ای باشد که جنبه‌های مثبت رفتارهای اجتماعی و نمونه‌های رفتار نابهنجار را نیز دربر گیرد.
۵. فعالیت‌های یادگیری باید به گونه‌ای باشند که ایده‌ها، مهارتها و شیوه‌های درک کردن و تفکر را که برای دانش‌آموزان و جامعه ارزش تربیتی دارند پرورش دهد.
۶. فعالیت‌های

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درموردمذهب شافعی، تغییر رنگ، مجنی علیه
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید