ط به وضعیت فعلی و مطالعه شرایط موجود در رابطه با نیازهای آموزشی است، و پیمایشی از این جهت که در صدد بدست آوردن اطلاعات از طریق نظرخواهی در خصوص نگرش متخصصان تعلیم و تربیت، معلمان، و دانش‌آموزان شاخه نظری دبیرستان‌های عادی- دولتی شهر تهران در مورد آسیب‌های موجود در برنامه درسی مهارتهای زندگی و اولویت بندی اهمیت عناصر تشکیل دهنده این برنامه است.
جامعه آماری تحقیق۴۱۱
جامعه آماری عبارت است از مجموعه‌ای از افراد یا واحدها که دارای حداقل یک صفت مشترک باشند (سرمد، بازرگان و حجازی، ۱۳۸۵، ص ۱۷۷).
جامعه یا گروه کلی به مجموعه‌ای از عناصر گفته می‌شود که دارای یک یا چند ویژگی مشترک باشند. عنصر، به شیء یا فردی اطلاق می شود که عمل اندازه‌گیری در مورد آن انجام می‌شود. در حقیقت جامعه شامل هم? عناصری است که موضوع یک پژوهش معین در آن مصداق پیدا می‌کند و محقق مایل است درباره آن استنباط کرده و یافته‌های پژوهش را به آن تعمیم دهد و لازمه نمونه‌گیری دقیق تعریف روشن جامعه موردنظر است (خورشیدی و قریشی، ۱۳۸۱، صص ۱۳۳-۱۳۲).
در پژوهش حاضر سعی بر آن بوده است که از دیدگاههای گروههای دخیل در تصمیم‌گیری‌های آموزشی استفاده شود تا نتایج معتبرتری بدست آید. بدین منظور جامعه آماری پژوهش حاضر به صورت زیر تعیین شده است.
۱- متخصصان تعلیم و تربیت:
الف) اساتید و صاحبنظران (اعم از زن و مرد) در زمینه برنامه‌ریزی درسی و آموزش مهارتهای زندگی
ب) مؤلفان و تهیه کنندگان کتاب مهارتهای زندگی دوره متوسطه در دفتر برنامه‌ریزی امور فرهنگی و مشاور?
معاونت آموزش و پرورش نظری و مهارتی وزارت آموزش و پرورش.
۲- معلمان(اعم از زن و مرد) آموزش متوسطه نظری شهرتهران که به امر تدریس برنامه آموزش مهارتهای زندگی پرداخته‌اند.
۳- دانش‌آموزان دختر و پسر شاخه نظری دبیرستان‌های عادی- دولتی روزانه شهر تهران که واحد درسی مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند.
نمونه آماری تحقیق (تعداد و روش نمونه‌گیری)
نمونه عبارت است از مجموعه‌ای از نشانه‌ها که از یک قسمت، یک گروه یا جامعه‌ای بزرگتر انتخاب و بطوری که این مجموعه معرف کیفیات و ویژگیهای آن قسمت، گروه یا جامعه بزرگتر باشد (نادری و سیف نراقی، ۱۳۸۳، ص ۱۶۳).
گردآوری داده‌های مورد نیاز در پژوهش‌های غیرآزمایشی (توصیفی) که با روش پیمایشی و همبستگی انجام می‌شود به دو طریق امکان‌پذیر است:
الف) شمارش کامل افراد جامعه مورد مطالعه
ب) نمونه‌گیری و انتخاب نمونه معرف از جامعه
به طور کلی، از نظر تحلیل آماری، حتی اگر داده‌ها از طریق شمارش کامل گردآوری شده باشند، می‌توان افراد مورد مشاهده را به عنوان نمونه‌ای از جامعه منظور کرد. این حالت در مواردی رخ می‌دهد که تعداد افراد جامع? مورد مطالعه چندان زیاد نبوده و نمونه‌گیری ضرورت نداشته باشد (کیش۴۱۲، ۱۹۶۷، ص ۱۷، به نقل از سرمد، بازرگان و حجازی، ۱۳۸۵ ، ص ۱۷۹).
در پژوهش حاضر با توجه به اینکه امکان مطالعه همه نمونه‌ها با در نظر گرفتن محدودیتهای تحقیق میسر نمی‌باشد محقق سعی نموده است که از جامعه آماری موردنظر تحقیق نمونه کاملاً معرف کیفیات و ویژگی‌های جامعه انتخاب نماید. تعداد و روش نمونه‌گیری در این تحقیق بدین صورت است:
۱. نمونه‌گیری در سطح جامعه متخصصان تعلیم و تربیت به صورت تصادفی ساده انجام شد. بدین صورت که براساس جدول کرجسی و مورگان از مجموع ۲۰ صاحبنظر در زمینه‌های برنامه‌ریزی درسی و آموزش مهارتهای زندگی، ۱۹ نفر به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. افراد انتخاب شده در این سطح کسانی هستند که در زمینه آموزش مهارتهای زندگی سابقه فعالیت به صورت تألیف و ترجمه دارند و یا اساتید گروه تعلیم و تربیت که در حوزه برنامه درسی مهارتهای زندگی صاحبنظر می‌باشند را دربر می‌گیرد.
۲. نمونه‌گیری در سطح جامعه معلمان شاخه نظری دبیرستان‌های دولتی شهر تهران که به امر تدریس برنامه آموزش مهارتهای زندگی پرداخته‌اند به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انجام شده است. از مجموع ۳۳۰ معلم زن و مرد آموزش مهارتهای زندگی دور? متوسطه در کل مناطق ۱۹ گانه شهر تهران، ۵ منطقه به عنوان واحد نمونه انتخاب گردید. سپس از مجموع ۷۵ معلم زن و مرد آموزش مهارتهای زندگی دوره متوسطه در ۵ منطقه نمونه‌گیری شده، با استفاده از جدول کرجسی و مورگان ۶۴ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند.
۳. نمونه‌گیری در سطح جامعه دانش‌آموزان دختر و پسر شاخه نظری دبیرستان‌های دولتی شهر تهران که درس مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند نیز به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انجام شده است. از مجموع *۵۴۴۷۴ دانش‌آموز دختر و پسر شاخه نظری دبیرستان‌های عادی دولتی مناطق نوزده‌گانه شهر تهران که درس مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند ۲۰۱۱۳ دانش‌آموز از ۵ منطقه نمونه‌گیری شده به عنوان جامعه مادر انتخاب شدند، سپس با استفاده از جدول کرجسی و مورگان ۳۷۸ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. آمار بدست آمده متلعق به سال تحصیلی ۸۶-۸۵ می‌باشد.
در تحقیق حاضر با توجه به پراکندگی توزیع جغرافیایی و وسعت جامعه دانش‌آموزان و معلمان شاخه نظری دبیرستان‌های دولتی در سطح مناطق ۱۹ گانه شهر تهران که مشغول تحصیل و تدریس مهارتهای زندگی هستند و با توجه به اینکه امکان تهیه لیست از اعضای جامعه فوق وجود نداشت و با تکیه بر مزایای روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، این روش مناسبترین شیوه نمونه‌گیری تشخیص داده شد. به منظور تعیین حجم نمونه تحقیق با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای در گروه دانش آموزان مراحل زیر اعمال شده است:
الف) مرحله اول:
از بین مناطق ۱۹ گانه شهر تهران که دبیرستانهای دولتی عادی دارند ۵ منطقه به صورت تصادفی انتخاب شد. از مناطق شمال تهران (منطقه ۳)، از مناطق غرب تهران (منطقه ۵)، از مناطق شرق تهران (منطقه ۸)، از مناطق مرکزی تهران (منطقه ۶) و از مناطق جنوب تهران (منطقه ۱۶) به قید قرعه به عنوان واحد نمونه‌گیری انتخاب شدند.
ب) مرحله دوم:
با توجه به اینکه بررسی اطلاعات و آمار موجود دبیرستانهای مناطق ۱۹ گانه شهر تهران در سال تحصیلی ۸۶-۱۳۸۵ در واحد مدیریت آموزش متوسطه نظری و واحد طرح و برنامه سازمان آموزش و پرورش شهر تهران نشان داد که در هم? مناطق شهر تهران حداقل یک دبیرستان دولتی دخترانه و پسرانه وجود دارد که در آنها آموزش مهارتهای زندگی به عنوان یک واحد درسی به دانش‌آموزان ارائه شده است. نمونه‌گیری در سطح دبیرستان‌های دولتی بر مبنای حداقل مدارس موجود در هر منطقه که در آنها برنامه آموزش مهارتهای زندگی ارائه شده است قرار داده شد. در مجموع با احتساب ۵ منطقه آموزشی و در هر منطقه ۲ مدرسه (دخترانه و پسرانه) ۱۰ مدرسه به عنوان واحد نمونه‌گیری انتخاب شد. در این مورد با توجه به حجم اندک معلمان آموزش مهارتهای زندگی در هر منطقه نسبت به دانش‌آموزان آن منطقه، بیشتر معلمان مدارسی که این واحد را ارائه کرده بودند به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند.
ج) مرحله سوم:
با توجه به اینکه جامعه مورد مطالعه، دانش‌آموزان شاخه نظری دبیرستان‌های عادی- دولتی شهر تهران که واحد مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند می‌باشد، نمونه‌گیری در سطح کلاس به صورت انتخاب ۲ کلاس در هر مدرسه و ۲۰ کلاس در کل ۵ منطقه انتخاب شده در تهران می‌باشد. در جدول ذیل مشخصات نمونه‌گیری در سطح منطقه و مدرسه، به تفکیک جنسیت در جامعه دانش‌آموزان نشان داده شده است.
جدول ۳-۱: نمونه‌گیری گروه دانش‌آموزان شاخه نظری دبیرستان‌های عادی- دولتی
شهر تهران که درس مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند.
مناطق آموزش و پروش
مدارس به تفکیک جنسیت
تعداد دانش‌آموزان
جمع
منطقه ۳ (شمال)
دخترانه
۱۱۹۰
۲۱۷۲
پسرانه
۹۸۲
منطقه ۵ (غرب)
دخترانه
۴۲۶۵
۸۶۰۸
پسرانه
۴۳۴۳
منطقه ۶ (مرکزی)
دخترانه
۱۵۲۲
۱۹۴۲
پسرانه
۴۲۰
منطقه ۸ (شرق)
دخترانه
۱۳۲۲
۱۷۳۸
پسرانه
۴۱۶
منطقه ۱۶ (جنوب)
دخترانه
۲۵۵۲
۵۶۵۳
پسرانه
۳۱۰۱
جمع کل ۵ منطقه
کل مدارس موجود در ۵ منطقه
۲۰۱۱۳
۲۰۱۱۳
(منبع: گزارش شماره ۱۳۶۲ سازمان آموزش و پرورش شهر تهران در زمینه تعداد دانش‌آموزان درس مهارتهای زندگی سال تحصیلی ۸۶-۸۵)
د) مرحله چهارم:
برای تعیین حجم نمونه در سطح کلاس و تعداد دانش‌آموزان ابتدا با مراجعه به سازمان آموزش و پرورش شهر تهران و ادارات آموزش و پرورش مناطق (۳، ۵، ۶، ۸، ۱۶) که در مرحله اول به صورت تصادفی انتخاب شده بودند، دبیرستانهای عادی- دولتی دخترانه و پسرانه موجود در مناطق مذکور که درس مهارتهای زندگی را ارائه کرده بودند، شناسایی شدند. در این مرحله واحد آمار و بودجه هر یک از مناطق آموزش و پرورش گزارشی در زمینه تعداد دانش‌آموزان هر یک از واحدهای آموزشگاهی که درس مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند به تفکیک جنسیت، طراحی نمود و با کمک گزارش مذکور از هر منطقه ۲ مدرسه انتخاب گردید. سپس با مراجعه به مدارس انتخاب شده، از هر مدرسه دخترانه و پسرانه ۲ کلاس به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شدند. که در مجموع ۲۰ کلاس از ۱۰ مدرسه در ۵ منطقه آموزش و پرورش انتخاب شدند. البته ذکر این نکته خالی از فایده نیست که در برخی موارد اطلاعات آماری ارائه شده از سوی مناطق آموزش و پرورش با اطلاعات موجود در مدارس مطابقت نداشت. در اینگونه موارد محقق مبنای اطلاعات آماری تحقیق را آن اطلاعاتی قرار می‌داد که از جانب مدیریت مدرسه ارائه می‌شد.
در جدول زیر حجم نمونه در هر کدام از لایه‌های نمونه‌گیری تحقیق و سهم مناطق، مدارس و کلاس‌ها به عنوان واحدهای نمونه‌گیری به تفکیک جنسیت آورده شده است.
جدول ۳-۲: تعیین حجم نمونه گروه دانش‌آموزان شاخه نظری دبیرستان‌های دولتی شهر تهران
که درس مهارتهای زندگی را انتخاب کرده‌اند.
مناطق آموزش و پرورش
مدارس
حجم نمونه
سهم منطقه
کلاس (الف)
کلاس (ب)
جمع کل مدرسه
منطقه ۳ (شمال)
دخترانه (دکتر شریعتی)
۱۵
۱۵
۳۰
۶۴
پسرانه (فتح شاهد)
۱۷
۱۷
۳۴
منطقه ۵ (غرب)
دخترانه (ایمان)
۲۸
۲۸
۵۶
۸۶
پسرانه (توحید)
۱۵
۱۵
۳۰
منطقه ۶ (مرکزی)
دخترانه (بوعلی سینا)
۲۰
۲۰
۴۰
۷۰
پسرانه (جاویدان)
۱۵
۱۵
۳۰
منطقه ۸ (شرق)
دخترانه (فاطمیه)
۲۰
۲۰
۴۰
۷۰
پسرانه (کمیل)
۱۵
۱۵
۳۰
منطقه ۱۶ (جنوب)
دخترانه
(شهید حاجیه ساعد)
۲۹
۲۹
۵۸
۸۸
پسرانه (توحید)
۱۵
۱۵
۳۰
جمع کل ۵ منطقه
۱۰ مدرسه
۱۸۹
۱۸۹
۳۷۸
۳۷۸
روش جمع‌آوری اطلاعات تحقیق
برای بدست آوردن اطلاعات مورد نیاز پژوهش حاضر از شیوه‌های مختلفی استفاده شده است که مهمترین آنها عبارتند از:
۱. روش کتابخانه‌ای: جهت بدست آوردن اطلاعات

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درموردمذهب شافعی، تغییر رنگ، مجنی علیه
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید