ه از نظر مهارتهای زندگی دچار کمبود یا نقصان بوده اند. از جمله تحقیقات این گروه می توان به تحقیقات بیلی (۱۹۹۹)، اورکین و ون دی (۱۹۹۶)، راترام ـ بروس (۱۹۸۹)، الیاس (۱۹۹۴) در خارج از کشور، و تحقیقات کیامنش (۱۳۷۹)، رمضانخانی و سیاری (۱۳۷۹) را در داخل کشور نام برد.
۳. تحقیقاتی که به دنبال طراحی الگویی برای برنامه درسی مهارت های زندگی بوده اند. این الگوها شامل اهداف، رئوس محتوا، نوع محتوا، راهبردهای تدریس و روشهای ارزشیابی مهارت های زندگی می باشند. از جمله این تحقیقات می توان به مطالعه دبیرستان ام تی. اجکامب ، و گامبو (۲۰۰۰) در خارج از کشور و تحقیقات ادیب (۱۳۸۲) و کرد نوقابی (۱۳۸۳) در داخل کشور اشاره کرد.
۴. تحقیقاتی که به مطالعه مهارت های زندگی مورد نیاز دانش آموزان پرداخته اند. نتایج این تحقیقات مهارتهایی از قبیل: مهارتهای ارتباطی و روابط بین فردی، مهارت های رشد شخصی، مهارت های حل مسأله، مهارتهای استفاده از تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات، مهارت های تفکر انتقادی و توانایی استدلال کردن، مهارتهای آگاهی اجتماعی (مانند نحو? انتخاب کردن دوستان، ابراز محبت و …)، مقاومت کردن در برابر اعمال تحریک آمیز، مهارت های مربوط به تصمیم گیری اجتماعی و مشارکت گروهی، مهارت های شهروندی، مهارت های زندگی مستقل، خودآگاهی، همدلی، حل تعارض و مدیریت بر آن، سلامتی و تندرستی، قابلیت های حرفه ای اداره زندگی و داشتن هدف در آن، مهارت های مربوط به امور تحصیلی و شغلی را بعنوان مهارت های زندگی مورد نیاز یا مهم شناسایی کرده اند. از جمله این تحقیقات می توان به تحقیقات پاونی و دیگران (۱۹۷۷)، کلینگمن (۱۹۹۸)، کاپلان و همکاران (۱۹۹۲)، بیلی (۱۹۹۹)، الیاس (۱۹۹۴)، هنگر (۱۹۹۱)، اداره کل آموزش و پرورش کلرادو، شلی (۱۹۹۶) در خارج از کشور و تحقیقات ادیب (۱۳۸۲)، کرد نوقابی (۱۳۸۳) و فریده حمیدی (۱۳۸۳) در داخل کشور اشاره کرد.
با توجه به تحقیقات مورد بررسی می توان نتیجه گرفت که گروه های مورد مطالعه قبل از اجرای برنامه مهارت های زندگی در این مهارت ها کمبود داشته اند و آموزش مهارت های زندگی در دستیابی آن ها به مهارت های مذکور تأثیر مثبت داشته است. علاوه بر این اکتساب مهارت های زندگی موجب کاهش رفتارهای منفی و ناسازگار و افزایش رفتارهای مثبت و سازگارانه شده است.
از این رو با توجه به اهمیت مقوله زندگی، سازمانهایی (از قبیل سازمان جهانی بهداشت) به منظور ارتقای سطح بهداشت روانی و پیشگیری از آسیبهای روانی ـ اجتماعی برنامهای با عنوان “آموزش مهارتهای زندگی” را تدارک دیدهاند تا این مهارتها در سطح وسیعی در نظام های آموزشی به اجرا در آیند. فرایند آموزش به گونهای است که آموزش گیرنده فعالانه با موضوع این مهارتها درگیر میشود. بدین صورت که آموزش از کسب دانش شروع میشود و تا تبدیل آن به یک نگرش و ظهور آن به صورت رفتار ادامه مییابد.
از آن جایی که تحقیقات مربوط به داخل کشور کمبود مهارتهای زندگی را در دانشآموزان مورد مطالعه تأیید کرده اند، همچنین با توجه به این که تا کنون تحقیقی در زمینه بررسی وضعیت موجود عناصر برنامه درسی مهارتهای زندگی از مرحله طراحی تا اجرا و ارزشیابی انجام نگرفته است، بنابراین با در نظر گرفتن اهمیت آموزش مهارتهای زندگی و تأثیر آن بر عملکرد و رفتارهای دانش آموزان دوره متوسطه، این تحقیق بدنبال شناسایی و اولویت بندی آسیب های موجود در عناصر ۹ گانه برنامه درسی مهارت های زندگی دوره متوسطه نظری و اولویت بندی اهمیت هر یک از این عناصر و در نهایت ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت آن بوده است.
جمع بندی فصل دوم
بطور کلی در این فصل موارد متعددی در ارتباط با برنامه آموزش مهارتهای زندگی توضیح داده شد. پس از بحث و بررسی دربار? جایگاه و اهمیت آموزش مهارتهای زندگی در مدارس و چگونگی انعکاس آن در اهداف نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران و تاریخچه آموزش این مهارتها، بر اساس تعاریف متنوع، یک تعریف نسبتاً جامع از مهارت های زندگی بعمل آمد. در این راستا مصادیق و انواع مهارتهای زندگی و اجزاء و مؤلفه های آن با مطالعه نظریات متخصصان امر و نظام های آموزش به طور جامع مورد مطالعه قرار گرفت. علاوه بر این دیدگاههای برنامه درسی و نظریههای یادگیری که با آموزش مهارتهای زندگی بیشترین تناسب را داشتند از قبیل: دیدگاه اجتماعی، دیدگاه انسانگرایانه و دیدگاه رشدگرا در بین دیدگاه های برنامه درسی و نظریه یادگیری اجتماعی، تئوری مسأله ـ رفتار، تئوری تأثیر اجتماعی، تئوری حل مسأله شناختی،تئوری هوشهای چندگانه و تئوری روان شناسی ساختن گرایی در بین نظریه های یادگیری مرتبط با آموزش مهارتهای زندگی، مورد بررسی قرار گرفتند. در این بخش علاوه بر موارد مذکور نظریه مازلو درباره سلسله مراتب نیازهای انسانی و دلالت آن بر برنامه درسی مهارتهای زندگی نیز تشریح گردید. در بخش دیگری از این فصل چهارچوب علمی تحقیق و عناصر برنامه درسی مهارتهای زندگی از جمله اهداف، مواد آموزشی، محتوا، فعالیت های یادگیری، راهبردهای تدریس، ارزشیابی، گروه بندی، زمان و فضای آموزشی توضیح داده شد. بررسی پژوهش های انجام یافته در داخل و خارج از کشور دربار? مهارتهای زندگی از دیگر موضوعات مورد بحث در این فصل بود. اشاره گردید که اکثر تحقیقات انجام شده در حوز? مهارتهای زندگی تأثیر مثبت آن ها را بر افزایش رفتارهای سازگارانه و مثبت، و کاهش رفتارهای منفی مورد تأیید قرار می دهند. با این حال تحقیقات محدودی که در داخل کشور انجام یافته است فقدان یا کمبود مهارت های زندگی را در دانش آموزان دوره متوسطه نظری نشان داده اند. از این رو با توجه به این که برنامه های درسی مهارتهای زندگی دارای ویژگی ها و عناصر خاص می باشند و تحقیقات انجام یافته کمبود و کاستی این مهارتها را در دانش آموزان دور? متوسط? نظری نشان می دهند، همچنین نابسامانی هایی که در مراحل طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامه آموزش مهارتهای زندگی وجود دارد، هدف نهایی پژوهش حاضر از یک سو شناسایی آسیب های موجود در برنام? درسی مهارتهای زندگی واز سوی دیگر اولویت بندی اهمیت عناصر تشکیل دهنده این برنامه از دیدگاه متخصصان تعلیم و تربیت، معلمان، و دانش آموزان دور? متوسطه نظری و در نهایت ارائه راهکارهایی به منظور بهبود وضعیت آن بوده است.
مقدمه
پایه هر علمی، روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش شناختی مبتنی است که در آن علم به کار می‌رود.
غالب مطالعات تحقیقی یک روش یا استراتژی را نشان می‌دهند که به سادگی قابل تشخیص است و شامل رویه‌های مشترک خاصی مانند بیان مسأله، جمع‌آوری اطلاعات و نتیجه‌گیری می‌باشد. جزئیات این رویه‌های خاص تا حدود زیادی با روش تحقیق تعیین می‌شوند. هر یک از این روش‌ها برای پاسخگویی به یک نوع مسأله متفاوت هستند. دانستن روشهای گوناگون و رویه‌های ذیربط برای محقق و استفاده‌کنندگان تحقیق اهمیت دارد (خاکی، ۱۳۸۲، ص ۲۰۸).
دستیابی به هدف‌های تحقیق میسر نخواهد بود مگر زمانی که جستجوی شناخت با روش‌شناسیِ۴۰۵ درست صورت پذیرد. روش‌شناسی به مجموعه‌ای به هم پیوسته از قواعد، اصول، و شیوه‌های معمول در یک رشته از دانش اطلاق می‌شود(همان منبع،ص۱۹۳).
در فصل سوم که روش (متدولوژی) اجرای پژوهش نامیده می‌شود، باید جریان چگونگی انجام تحقیق تشریح شود. روش باید طوری تشریح شود که حاوی کلیه جزئیات کار باشد تا اگر فردی مایل باشد تحقیق را مجدداً به مورد اجرا گذارد، به خوبی موفق شود. برای سهولت می‌توان روش مورد استفاده در پژوهش را به بخشهای کوچکتری تقسیم کرد، مثل چگونگی نمونه‌گیری و گزینش آزمودنیها، شیوه جمع‌آوری اطلاعات، وسایل مورد استفاده در پژوهش. روش تحقیق در واقع دستورالعمل اجرای تحقیق می‌باشد (داعی، ۱۳۶۶، ص ۶۴ ).از این رهگذر در فصل جاری به تشریح مسائلی چون روش انجام تحقیق، تعریف جامعه آماری تحقیق، نحوه تعیین گروه نمونه آماری، نحوه تهیه ابزار اندازه‌گیری پژوهش و شواهد مربوط به روایی و اعتبار ابزار طرح پژوهش و روشهای آماری تجزیه و تحلیل داده‌ها پرداخته می‌شود.
روش انجام تحقیق
با توجه به اینکه تحقیق حاضر در صدد شناسایی عوامل آسیب زا در برنامه آموزش مهارتهای زندگی دوره متوسطه نظری و اولویت بندی اهمیت عناصر تشکیل دهنده این برنامه از منظر متخصصان تعلیم و تربیت، معلمان و دانش‌آموزان شهر تهران و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت آن می‌باشد، روش تحقیق از نوع توصیفی۴۰۶- پیمایشی۴۰۷ (زمینه‌یابی) می‌باشد. تحقیق توصیفی (غیرآزمایشی) شامل مجموعه روش‌هایی است که هدف آن‌ها توصیف کردن شرایط یا پدیده‌های مورد بررسی است. (سرمد؛ بازرگان و حجازی، ۱۳۸۵، ص ۸۱).
این نوع تحقیق در حقیقت آنچه را که هست توصیف می‌کند و شامل توصیف، ثبت، و تجزیه و تحلیل شرایط موجود است. این کار مستلزم گونه‌ای از مقایسه یا مقابله است و در آن کوشش می‌شود تا روابط میان متغیرهای دستکاری نشده کشف شود (بست، ۱۳۸۱، ص ۴۴). یک نمونه متعارف تحقیق توصیفی شامل ارزیابی نگرش‌ها یا عقاید نسبت به افراد، سازمان‌ها، رویدادها یا رویه‌ها می‌گردد (خاکی، ۱۳۸۲، ص ۲۱۰).
زمینه‌یابی ترجمه واژ? survey است. این واژه از دو قسمت تشکیل شده است. Sue که از کلمه لاتین super گرفته شده است و به معنای روی، بر فراز، آن طرف، دورتر و برتر است. قسمت دوم Vey است که از لاتین Videre به معنای نگاه و جستجو کردن گرفته شده است. بنابراین survey یعنی نگاه یا جستجو کردن دورتر و فراتر (دلاور، ۱۳۸۴، ص ۱۴۱).
روش تحقیق پیمایشی نوعی از تحقیق توصیفی است که از طریق نظرخواهی به جمع‌آوری اطلاعات در خصوص کشف روابط بین متغیرها و بررسی واقعیت‌های موجود می‌پردازد. به طور کلی این تحقیق سه هدف را دنبال می‌کند.
۱. توصیف۴۰۸:
توصیف چگونگی توزیع نمونه و تعمیم آن به کل جامعه، توصیف اجزاء یا متغیرهای نمونه و مقایسه آنها باهم
۲. تبیین۴۰۹:
تفسیر اعمال با استفاده از کلمات، به شکلی که طرف مقابل آن را درک کند و بپذیرد. تبیین علمی عبارتست از برقراری رابطه‌ای درونی بین متغیرهای مختلف از طریق استدلال قیاسی و آزمون نتایج نظریه‌ها.
۳. کشف۴۱۰:
استفاده ازروش‌های زمینه‌یابی به عنوان یک تدبیر پژوهشی دربررسی یک موضوع خاص(دلاور، ۱۳۸۴، ص۱۴۲).
با توجه به اینکه در پژوهش حاضر محقق در پی آن نیست که به شیوه تحقیقات تجربی به دستکاری عوامل و متغیرها بپردازد، یا برای وقوع رویدادها شرایطی را ایجاد کند و یا روابط علت و معلولی متغیرها را تعیین کند، بنابراین مناسبترین روش انجام این تحقیق با توجه به موضوع و هدف آن، روش توصیفی- پیمایشی می‌باشد. توصیفی از این جهت که در صدد بررسی واقعیت‌های موجود و پاسخگویی به سؤالات مربو

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه با موضوععربستان سعودی، امام صادق، فقه امامیه، کشورهای اسلامی
دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید