دانلود پایان نامه

به دنبال انتشار تعالیم بهآفرید، موبدان به شدت احساس خطر کردند؛ چرا که تعالیم بهآفرید از تعالیم دین زردشتی فاصله گرفته بود. او برخی از اعتقادات زردشتی چون زدواج با محارم و نوشیدن شراب را حذف کرد و با پذیرش عقایدی چون حرمت مردارخواری، نکشتن حیوانات جز به هنگام پیری و توصیه به آبادانی به تعالیم دین زردشتی نزدیک شد.
بیشتر اصلاحاتی که بهآفرید در دین زردشتی انجام داد، مؤثر از تعالیم اسلامی بود و دین اسلام غیر مستقیم در روح و فکر او نفوذ کرده بود؛ چرا که پس از فتح ایران و گسترش دین اسلام، مسلمانان برخی از عقاید زردشتیان را مورد انتقاد قرار دادند. در نتیجه، افراد زیادی به دین زردشتی بیعلاقه شده بودند و اعمال دینی مربوط به دین زردشتی را به جا نمیآوردند. یکی از اعمالی که به شدت مورد انتقاد مسلمانان قرار گرفت، ازدواج با محارم بود. شدت این تنفر به حدی بود که زردشتیان کمکم این رسم را رها کردند.
هر چند بهآفرید با نزدیک کردن دین زردشتی به اسلام، از انتقاد مسلمانان کاست، اما این عمل او دین زردشتی را با تهدیدی جدی روبرو کرد؛ چرا که آمیختن عقاید زردشتی و اسلامی و تشکیل یک دین واحد، علاوه بر اینکه تحریفی آشکار در دین زردشتی بود، به نابودی اصول دین زردشتی منجر میشد و موبدان، به عنوان حامیان دین زردشتی، تمایل نداشتند آموزههای دینیشان دستخوش دگرگونی و تغییر شود. همچنین در جنبش بهآفرید جایی برای روحانیان دینی و لزوم پیروی از آنان وجود نداشت. این مسئله اقتدار روحانیان را از بین میبرد و ایشان دریافتند که اگر بخواهند موقعیت ممتاز خود را در میان زردشتیان داشته باشند، باید دین زردشتی را همانگونه که هست، حفظ نمایند.
موبدان که بهآفرید را دشمن خطرناک خود میدانستند و سعی داشتند اقتدار او را از بین ببرند، برای سامان بخشیدن به اوضاع آشفتهای که از نظر دینی گریبانگیرشان شده بود، به چارهجویی پرداختند. آنان هنگامی که دریافتند خود از مهار و کنترل جنبش بهآفرید عاجزند، برای دفع آن به ابومسلم که در آن زمان در نیشابور به سر میبرد، متوسل شدند و شتابزده از او درخواست یاری کردند. آنان در برابر ابومسلم، بهآفرید را دشمن خطرناک دین اسلام و دین زردشتی معرفی کردند که تعالیمش برای هر دو دین زیانآور بوده و موجب تباهی دو دین میشود. بدین ترتیب، به دستور ابومسلم بهآفرید تحت تعقیب قرار گرفت.
در مورد سرانجام بهآفرید روایات مختلفی گزارش شده است. در روایتی، ابومسلم برای دستگیری بهآفرید و هوادارانش، سپاهیانی به نیشابور اعزام نمود و ایشان پس از شکست بهآفرید و هوادارانش، او را کشتند. در روایتی دیگر، ابومسلم سپاهیانی را برای ارشاد به سوی بهآفرید اعزام نمود. آنان موفق شدند او را به دین اسلام درآورند، اما مدتی بعد، به دلیل اقدام وی به اعمالی چون جادوگری، اسلامش مورد قبول واقع نشد و به دستور ابومسلم کشته شد.
هواداران بهآفرید که بهآفریدیه یا بهآفریدیان خوانده میشدند، نه تنها تا 150 ه.ق. وجود داشتند و در جنبشهای بعدی شرکت کردند، بلکه شمار زیادی از آنان تا زمان ابنندیم (298-385) در خراسان به سر میبردند. در کتاب حدودالعالم نیز به حضور به آفریدیان در «بِرِکدَرْ» از شهرهای خراسان اشاره شده است.
همانطور که پیش از این ذکر شد، بهآفرید برخی از عقاید موجود در بین زردشتیان را پذیرفت و برخی دیگر را تحت تأثیر دین اسلام، تغییر داد و اصول و عقاید خاصی را برای پیروان خود وضع نمود. در ادامه به بررسی این عقاید در مسلک بهآفرید و بررسی آنها در دین زردشتی میپردازیم.
2-1-1- نماز
بهآفرید هفت نماز را برای پیروان خود واجب ساخت. این نمازها که هر کدام جداگانه با هدف ستایش خداوند، آسمان و زمین، جانوران و روزیهایشان، مرگ، رستاخیز، بهشت و دوزخ و ستایش بهشتیان انجام میشدند، باید رو به خورشید، یک زانو و بدون سجده خوانده میشدند. تعداد این نمازها ما را به یاد دین مانی میاندازد. مانی نیز برای پیروان خود چهار یا هفت نماز را واجب ساخت، اما نحوه خواندن این نمازها با آنچه بهآفرید گفته است، فرق دارد. در حالی که بهآفرید اذعان داشت نمازها باید بدون سجده خوانده شوند، در مانویت هر نماز دوازده سجده داشت.
در ادامه به مقایسه بین سخنان بهآفرید و عقاید موجود در دین زردشتی در مورد نماز، میپردازیم. بر اساس عقاید دین زردشتی، زردشتیان موظفند که در شبانهروز پنج بار از طلوع خورشید تا ظهر (هاونگاه)، از ظهر تا بعد از ظهر (رَپیثوینگاه)، از سه بعد از ظهر تا غروب خورشید (اُزَیِرینْگاه)، از سر شب تا نیمهشب (اَویسْروثریمگاه) و از نیمهشب تا صبح (اُشَهینْگاه) نماز بخوانند (مینوی خرد، 53: 3-4). هاونگاه، رپیثوینگاه، ازیرینگاه، اَویسْروثریمگاه و اُشَهینْگاه، علاوه بر اطلاق به اوقات پنجگانه نماز، نام نمازهایی هستند که در این اوقات خوانده میشوند (خرده اوستا، صص 609-627).
هاوَنی، رَپیثوین، اُزَیِرین، اَویسْروثریم و اُشَهین نیز نام فرشتگانی هستند که نگهبانی این پنجگاه را به عهده دارند. ایزدان دیگری نیز هر کدام از این فرشتگان را در این نگهبانی همیاری میکنند. در هر کدام از این نمازها، اهورهمزدا، ایزدان، زردشت و فروهر وی، امشاسپندان، فروهر نیکوکاران، موبدان و بهدینان پاک، آتش، آب، زمین، گیاهان، روز، شب و غیره مورد ستایش قرار میگیرند (همانجا). برخی از دعاهای زردشتی چون «یثااهوویریو»، «اشموهو» و «فشوشومنثر» نیز در این نمازها خوانده میشوند. علاوه بر این، خورشیدنیایش و مهرنیایش نیز میبایست روزی سه بار در هاونگاه، رپیثوینگاه و ازیرینگاه خوانده شوند.
همانطور که میبینیم سخنان بهآفرید در مورد نماز تفاوت چندانی با عقاید زردشتیان در این مورد ندارد. پیروان بهآفرید رو به خورشید نماز میخواندند و خورشید در اوستا نماد اهورهمزداست (ویسپرد، کرده 19: 5-6). زردشتیان نیز برای اجرای مراسم عبادی و نیایشهای مختلف خود در آتشکده گرد میآیند و با ایستادن در برابر آتش که نماد نور و اهورهمزداست، ادعیه و نیایشهای خود را به جای میآورند (یسنا43:بند 9؛ مینوی خرد، 3:53). علاوه بر این، زردشتیان نیز در نمازهای خود در کنار اهورهمزدا ایزدان مختلف، زمین، گیاهان، روز ، شب و غیره را میستایند.
2-1-2- شراب
بهآفرید شرب خمر را جایز نمیدانست و خوردن شراب را برای پیروان خود ممنوع کرد. در حالی که بهآفرید خوردن شراب را جایز نمیدانست؛ در دین زردشتی نوشیدن شراب مجاز است. هر چند همانطور که پیش از این ذکر شد، زردشت با نوشیدن شراب مقدس موسوم به هئومه مخالفت نمود، اما پس از وی، نوشیدن شراب در دین زردشتی جایز شمرده شد، به طوری که بخشی از اوستا به هومیشت موسوم شد. لازم به ذکر است که زردشتیان به جای هئومه از «پراهوم» که آمیزهای از شیره گیاهان، آب و شیر بود، استفاده مینمایند.
در اهمیت نوشیدن شراب و مزایای آن به عنوان مثال در مینوی خرد آمده است که مرد نیکگوهر با خوردن شراب پاکتر و روشنتر میشود؛ نیکی در اندیشه، گفتار و کردار وی جای میگیرد و نسبت به زن، فرزند و دوستان خود مهربانتر میشود (15: 26-28). برعکس، مرد بدگوهر با خوردن شراب خود را بزرگ میپندارد؛ به دوستان خود دشمنی میورزد؛ نیکوکاران را تحقیر میکند؛ به خانواده و نزدیکان خود آزار میرساند؛ مهمانی نیکان را به هم میزند و از آشتی و صلح دور و به قهر نزدیک میشود (15: 30-35).
به زردشتیان توصیه شده که در خوردن شراب زیادهروی نکنند و حد تعادل را حفظ کنند. کسانی که در نوشیدن شراب میانهرو باشند، چندین نیکی به دست میآورند: غذایشان هضم میشود؛ هوش، حافظه، منی و خونشان زیاد میشود؛ رنج از آنان دور میشود؛ نیکی در اندیشهشان جا میگیرد؛ قدرت بینایی، شنوایی و تکلمشان افزایش مییابد و انجام کارها برای آنان آسان میشود (38:15-49).
اما کسانی که در خوردن شراب افراط کنند، خرد، هوش، حافظه و خونشان کاهش مییابد؛ نماز و ستایش ایزدان را فراموش میکنند؛ قدرت بینایی، شنوایی و تکلمشان کاهش مییابد؛ بیش از اندازه میخوابند؛ در کارها تنبل میشوند؛ خانواده و نزدیکان خود را میآزارند و در نتیجه، موجب نارضایتی ایزدان میشوند (15: 49-62).
2-1-3- حذف باژ پیش از غذا
در حالی که در دین زردشتی خواندن «باژ» پیش از غذا از اهمیت بالایی برخوردار بود، بهآفرید آن را از چهارچوب عقیدتی مسلک خود حذف نمود. منظور از باژ در لغت کلمه، سخن و گفتار است و در اصطلاح، کلمات و دعاهای کوتاهی است که موبدان هنگام ستایش خداوند، پرستش آتش، شستن بدن و خوردن چیزی، زیر لب آهسته و به شکل زمزمه میخوانند. بر اساس اصول دین زردشتی، زردشتیان پیش از خوردن غذا میبایست دست، صورت و دهان خود را بشویند، باژ بخوانند و سپس غذا خوردن خود را شروع کنند. بر آنان است که پس از اتمام باژ سکوت کنند و تمام مدت غذا خوردن را در سکوت سپری کنند؛ چرا که سخن گفتن هنگام غذا گناهی بزرگ بوده و موجب زاده شدن دیوان میشود (دینکرد پنجم، 23: 21؛ مینوی خرد، 1: 33-34). همچنین گفته شده چنین کاری موجب باردار شدن هزاران دیو و وضع حمل کردن ده هزار دیو خواهد شد. به همین خاطر به زردشتیان تأکید شده غذایشان را در سکوت صرف کنند و اگر به چیزی نیاز داشتند با دهان بسته آن را درخواست کنند. پس از پایان غذا نیز دوباره باید دعا بخوانند و از اهورهمزدا سپاسگزاری کنند.
2-1-4- آبادانی و تعمیر راهها و پلها
بهآفرید آبادانی جهان را به پیروان خود توصیه میکرد و آنان را به تعمیر پلها و ساختن راهها ترغیب مینمود. وی به پیروان خود دستور میداد یک هفتم دارایی و ثروت خود را صرف انجام اعمال نیکی چون کمک به بیماران و محتاجان، ساخت کاروانسراها و تعمیر پلها و راهها نمایند.
این توصیه بهآفرید در دین زردشتی نیز وجود دارد. در این دین به آبادانی جهان اهمیت زیادی داده شده و زردشتیان موظفند در آبادانی جهان بکوشند (یسنا 48: 5). مسئولان دولتی در این زمینه وظیفه خطیر و سنگینی را بر دوش دارند. احداث پل از وظایف واجب دولتمردان بوده و این وظیفه پس از آنان به افرادی واگذار میشد که توانایی انجام آن را داشته باشند (روایت امید اشوهیشتان، ص 113). ساخت پل، ساخت سنگر برای شهرها و ساخت کانال برای رودخانهها، نه تنها از اعمال خیری به شمار میرود که رفاه افراد جامعه را در پی دارد، بلکه میزان و اندازه اهمیت آن تا حدی است که فقط ایزدان میتوانند آن را درک کنند (همان، ص 100).
در دین زردشتی به پیروان این دین توصیه میشود که بر روی زمین زراعت کنند و یک سوم روز و یک سوم شب را به کشت کردن زمین و آبادانی آن بپردازند. کشاورزان نیز وظیفه دارند در زمین کشاورزی کنند و با این کار تا حد امکان در آباد کردن جهان بکوشند (مینوی خرد، 30: 11). چنین تلاشی از اعمال نیکی یاد شده که پاداش زیادی به همراه دارد (یسنا 35: 4) و یکی از پاداشهای آن زندگی در سرای فرزانگان است (یسنا50: 2-3).
بر اساس آنچه از متون پهلوی برمیآید، هر کس به کشت و کار بپردازد و خاکی را آباد کند، خشنودی امشاسپند سپندارمذ را فراهم کرده است؛ چرا که آبادانی زمین موجب شادکامی زمین (مینوی خرد، 4: 7) و ویرانی آن و عدم کوشش در آبادان ساختن آن، موجب ناراحتی زمین میشود (همان، 5: 12).
به طور کلی، کشت نکردن از گناهان بزرگ دین زردشتی یاد شده و زردشت به پیروان خود توصیه نموده که با اعمالی چون ساخت خانه، جاری کردن آب در زمین و کشت گیاهان، به آبادانی جهان کمک کنند (دینکرد پنجم، 9: 6-10).
2-1-5- نکشتن حیوانات

مطلب مشابه :  دانلود پایان نامه درباره سیستم‌های مغزی-رفتاری، سیستم بازداری رفتاری

دسته‌ها: داغ ترین ها